doxiades

Ένα από τα κομβικά στρατηγικά τεχνάσματα στην αντι-αριστερή προπαγάνδα του δεξιού και ευρύτερου καθεστωτικού χώρου είναι η περίφημη θεωρία για την «ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς». Μετά τις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του 2015, τούτη η θεωρία «βρίσκει τη δικαίωσή της» – αναμενόμενο ήταν να εκλεγεί δύο φορές κιόλας ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού πάντα η Αριστερά ασκούσε ιδεολογική ηγεμονία. Πρόκειται για μια θεωρία με παλιά ιστορία στο καθεστωτικό στρατόπεδο, αλλά τη συναντάμε με δύο ριζικά διαφορετικές εκδοχές.

Η πιο «light» εκδοχή εκφραζόταν, μεταξύ άλλων, από την Ντόρα Μπακογιάννη. Σε αυτή την εκδοχή, η Αριστερά εμφανίζεται απλώς ως ο χειρότερος και πιο γνήσιος εκφραστής ενός κακού καθεστώτος για το οποίο όλοι ήταν υπεύθυνοι πριν απ’ τα μνημόνια: «λαϊκισμός», πελατειακό σύστημα, συντεχνίες κλπ. Είναι ενδεικτικό ότι ακόμη και τώρα, ο νέος αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης, σε μια αποστροφή του λόγου του κατά την προ ημερήσιας διάταξης συζήτηση στη Βουλή την περασμένη Τρίτη, «παραδέχτηκε» παρόμοιες ευθύνες για το κόμμα του, προτού κατακεραυνώσει την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ ότι είναι και σε αυτό πολύ χειρότερη.

Πλήρης αντιστροφή των πραγμάτων

Η πιο επιθετική εκδοχή της θεωρίας της «ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς» εκφράζεται κυρίως από το γνωστό ακροδεξιό δίδυμο Μάκης Βορίδης – Άδωνις Γεωργιάδης. Μπορούμε να πούμε ότι τούτη η εκδοχή είναι και η πιο «αυθεντική» διότι διατυπώνεται ρητά με αυτόν ακριβώς τον όρο: ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς. Εδώ έχουμε να κάνουμε με πλήρη αντιστροφή των πραγμάτων. Δεν επιρρίπτεται απλώς στην Αριστερά το κύριο βάρος της ευθύνης για τα παραπάνω «δεινά» της ελληνικής κοινωνίας και πολιτικής που -τουλάχιστον σύμφωνα με την Αριστερά- είναι πασιφανές ότι σε συντριπτικό βαθμό προέκυψαν ως αποτέλεσμα της πολιτικής των αστικών κομμάτων και του αστικού καθεστώτος γενικότερα. Αλλά χρησιμοποιείται ακόμη και το κλασικό θεωρητικό οπλοστάσιο της Αριστεράς προκειμένου να καταδειχτεί ότι η αριστερή ιδεολογική ηγεμονία έχει βαθύτερα αίτια και γενική εμβέλεια. Στο You Tube βρίσκουμε απόσπασμα ομιλίας του Μ. Βορίδη όπου παραπέμπει ενδελεχώς στον Αντόνιο Γκράμσι προκειμένου να αναλύσει την ηγεμονία της Αριστεράς στην Ελλάδα από το 1980 κι έπειτα!

Περί ιδεολογικής ηγεμονίας

 

Εν ολίγοις, στη θεωρία της «ιδεολογικής ηγεμονίας της Αριστεράς», συναντάμε δύο εναλλακτικές εκδοχές για το τι είναι η Αριστερά στην Ελλάδα, δύο διαφορετικές αφηγήσεις του ρόλου της κατά τη μεταδικτατορική περίοδο και δύο διακριτές στρατηγικές αντιμετώπισής της:

Εκδοχές:

  • Η Αριστερά ως «λαϊκισμός» και συντεχνίες.

  • Η Αριστερά ως μαρξισμός, κίνδυνος για το αστικό κράτος.


Αφηγήσεις:

  • Η Αριστερά ως το πιο χαρακτηριστικό κομμάτι ενός γενικά σάπιου συστήματος.

  • Η Αριστερά ως ο αληθινός νικητής της μεταπολίτευσης.


Στρατηγικές αντιμετώπισης:

  • Στρατηγική της «συναίνεσης» επί τη βάσει ενός «εκσυγχρονισμού» που τώρα και η Αριστερά ως κυβέρνηση θα αναγκαστεί να προωθήσει.

  • Στρατηγική της «πολιτικής γενοκτονίας» της Αριστεράς. (Μ. Βορίδης, κατά τη συνεδρίαση της ΠΕ της ΝΔ τον περασμένο Ιούλιο: «...η σύγκρουση είναι παλιά και θα συνεχίζεται μέχρι να ηττηθούν και ολοκληρωτικά οι δυνάμεις της Αριστεράς και να εξαφανιστούν από τον πολιτικό χάρτη».)


Τούτη η θεωρία ίσως εκφράζει και την αίσθηση της Δεξιάς και του αστικού καθεστώτος γενικότερα πως έχουν απολέσει τη δική τους ιδεολογική ηγεμονία, τουλάχιστον από την έναρξη της κρίσης και της μνημονιακής περιόδου. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι υπάρχει ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς – πιθανώς θα μπορούσαμε να μιλάμε για κενό ιδεολογικής ηγεμονίας στην Ελλάδα σήμερα, τουλάχιστον όσον αφορά το λόγο των πολιτικών κομμάτων.

Είναι νωρίς ακόμη να προβλέψουμε ποια από τις δύο εκδοχές-αφηγήσεις-στρατηγικές θα υπερισχύσει μετά την άνοδο του Κυριάκου Μητσοτάκη στην προεδρία της ΝΔ. Το πιο πιθανό είναι πως θα υπάρξει κάποιος συνδυασμός μεταξύ των δύο. Άλλωστε, ιδίως στις μέρες μας, που η ΝΔ -από κοινού με το μιντιακό κατεστημένο- τάσσεται υπέρ των κινητοποιήσεων εναντίον του ασφαλιστικού, «παίζει» και μια τρίτη στρατηγική: εκείνη που συνίσταται στην προβολή του εαυτού της ως μιας γνήσια φιλολαϊκής και αντιμνημονιακής δύναμης. Η προπαγάνδα συχνά λειτουργεί και ως εξωφρενική παραποίηση της ταυτότητας των ίδιων των προπαγανδιστών.

 

του Κύρκου Δοξιάδη

*Ο Κύρκος Δοξιάδης διδάσκει κοινωνική θεωρία με ειδίκευση στην επικοινωνία στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του ΕΚΠΑ. Αυτές τις μέρες κυκλοφόρησε το βιβλίο του Προπαγάνδα από τις εκδόσεις Νήσος σε συνεργασία με το ραδιοσταθμό Στο Κόκκινο 105.5.

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet