Ðáñïõóßáóç ôçò ÐñïãñáììáôéêÞò ÄéáêÞñõîçò ôçò ËáúêÞò Åíüôçôáò áðü ôïí åðéêåöáëÞò ôçò Ðáíáãéþôç ËáöáæÜíç ôçí ÔåôÜñôç 2 Óåðôåìâñßïõ 2015, óôçí ÅÓÇÅÁ. (EUROKINISSI/ÔÁÔÉÁÍÁ ÌÐÏËÁÑÇ)

Του Θάνου Χατζόπουλου

Φανταστείτε ένα πείραμα, όπου ο ερευνητής δίνει στους ερωτώμενους κείμενο ενός πολιτικού φορέα και τους καλεί να τον αναγνωρίσουν από τα συμφραζόμενα. Η εισαγωγική φράση αυτού του κειμένου είναι η εξής: «(Είμαστε ένας) μετωπικός πολιτικός φορέας, με ένα καινούργιο σχέδιο αντίστασης και ανατροπής της εγκατεστημένης μνημονιακής τάξης, για τη σωτηρία του λαού και της χώρας μας. Μας εμπνέουν το απελευθερωτικό, δημοκρατικό όραμα του Ρήγα Φεραίου, η λαϊκή εποποιία του ΕΑΜ και της Εθνικής Αντίστασης, ο αντιδικτατορικός αγώνας και η εξέγερση του Πολυτεχνείου.
Φιλοδοξούμε να συμβάλουμε στην ανάκτηση της αυτοπεποίθησης του λαού, δίνοντας άμεσες απαντήσεις στις πιεστικές ανάγκες του σήμερα και ανοίγοντας δρόμους για βαθύτερες αλλαγές, μέσα από τις οποίες θα αποκτήσει προοπτική νίκης η σοσιαλιστική προοπτική. Μια τέτοια πορεία απαιτεί την εκ βάθρων επανίδρυση της Αριστεράς».
Πόσοι θα μπορούσαν να καταλάβουν πως αυτό δεν είναι απόσπασμα από κείμενο του ΣΥΡΙΖΑ αλλά η εισαγωγή από τη Διακήρυξη της Λαϊκής Ενότητας, που παρουσιάστηκε την περασμένη Πέμπτη; Μόνο αν ο ερευνητής προσέθετε τη συνέχεια της Διακήρυξης της ΛΑΕ: «Με την υπέρβαση αντιλήψεων και πρακτικών που δοκιμάστηκαν και απέτυχαν τη μνημονιακή εξαετία και ιδιαίτερα τη “χαμένη άνοιξη” του 2015».

Τι έφταιξε;

Η ομοιότητα δεν είναι συμπτωματική. Όποιος διαβάσει το σύνολο της Διακήρυξης, θα καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα. Πέρα από τις διαφορές σε βασικές πολιτικές επιλογές (το ευρώ και η έξοδος από την ευρωζώνη), το μοντέλο πάνω στο οποίο θέλει να οικοδομηθεί η ΛΑΕ είναι αυτό του παλιού καλού ΣΥΡΙΖΑ πριν από την «τραγική μετάλλαξη της ηγεσίας του» τόσο όσον αφορά το εύρος των δυνάμεων στις οποίες απευθύνεται, όσο και στο μοντέλο της εσωτερικής οργάνωσης και λειτουργίας.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι ένας άλλος φορέας παραβιάζει το copyright του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά πως έτσι μένει απ’ έξω οποιαδήποτε κριτική για το τι έφταιξε και φτάσαμε στην «τραγική μετάλλαξη» ή αν όχι στη μετάλλαξη την ήττα του Ιουλίου. Και από ένα κείμενο που δημοσιεύεται μετά από πολλές συζητήσεις και σε κάποια χρονική απόσταση από τα γεγονότα, έχει κανείς πολύ μεγαλύτερες απαιτήσεις. Από τη μια είναι εντυπωσιακές οι ομοιότητες με την προγραμματική διακήρυξη του Σεπτεμβρίου 2015, όταν η ΛΑΕ ήταν ένας σχηματισμός που μόλις είχε συγκροτηθεί, και από την άλλη είναι ολοφάνερη η απουσία από αυτό το κείμενο απόψεων που είχαν κατατεθεί στην Πανελλαδική Σύσκεψη του Νοεμβρίου. Εκεί κατατέθηκαν και καταγράφηκαν απόψεις που πήγαιναν πολύ πέρα από το σχήμα της «προδοσίας της ηγεσίας» και προσπαθούσαν να ψηλαφήσουν ένα εναλλακτικό σχέδιο, αντλώντας από τις εμπειρίες του πρόσφατου παρελθόντος και με τη διάθεση να το υπερβούν.
Στα πρότυπα του «παλιού καλού ΣΥΡΙΖΑ» η Σύσκεψη ολοκληρώθηκε, χωρίς να υπάρξουν ψηφοφορίες και χρεώθηκε το Πολιτικό Συμβούλιο να προχωρήσει το διάλογο. Τρεις μήνες μετά, είτε οι άλλες απόψεις έχουν εξαφανιστεί (πράγμα που δεν συμβαίνει), είτε έχουν επί της ουσίας εξοβελιστεί από την ατζέντα. Στη δεύτερη εκδοχή συνηγορεί το γεγονός ότι πολλά πρόσφατα κείμενα θέτουν ζητήματα εσωτερικής δημοκρατικής λειτουργίας, στεγανών, ισορροπιών μεταξύ οργανωμένων τάσεων που παραμορφώνουν τη λειτουργία «κόμματος των μελών». Πιθανόν αυτή η εμβάθυνση και αποσαφήνιση των διαδικασιών να γίνει με τις «Θέσεις» για την Πανελλαδική Συνδιάσκεψη, που προγραμματίζεται μετά το Πάσχα.

Αναπάντητα ερωτήματα

Κανονικά θα ήταν περιττό, αλλά καθώς η διάσπαση άφησε πολλά σημάδια στο χώρο μας ας το επαναλάβουμε ξεκάθαρα και απλά: Δεν κάνουμε κουτσομπολιό (ποιος ήταν με ποιον), ούτε θέλουμε να υποδείξουμε το δρόμο που πρέπει να πάρει η ΛΑΕ. Έχουμε διαφορές, αλλά διεκδικούμε το δικαίωμα να τις συζητάμε ανοικτά. Απαριθμούμε τις βασικότερες.
• Τι έφταιξε για την τραγική μετάλλαξη της ηγεσίας; Το ερώτημα δεν είναι ιστορικού ενδιαφέροντος αλλά εξόχως πολιτικό. Αν δεν καταλάβουμε τι έφταιξε, δεν είναι καθόλου σίγουρο ότι δεν θα επαναλάβουμε τα ίδια λάθη. Εκτός και αν πιστεύουμε πως η επανίδρυση της Αριστεράς είναι θέμα μιας «σωστής ηγεσίας», που θα αντέξει εκεί «που λύγισε ο Τσίπρας». Η διαπίστωση της Διακήρυξης πως «η εμπειρία έδειξε ότι χωρίς ισχυρή, ανατρεπτική πολιτική βούληση, χωρίς επεξεργασμένο σχέδιο απαλλαγής από τα δεσμά του χρέους και τους περιορισμούς της ευρωζώνης, χωρίς στήριξη σ’ έναν ενημερωμένο και αποφασισμένο λαό, η ταπείνωση και η υποταγή γίνονται μονόδρομος» δεν είναι απάντηση, είναι βολονταρισμός. Πολύ περισσότερο, που η Διακήρυξη αναγνωρίζει πως «ο εύκολος δρόμος της ανάθεσης των ελπίδων σε μια κυβέρνηση που θα έλυνε το κοινωνικό πρόβλημα, κατέληξε σε αδιέξοδο τον Ιούλιο του 2015». Αλλά αμέσως μετά τονίζει πως «οι αντιστάσεις του λαού θα μείνουν κατακερματισμένες, αν δεν έχουν προοπτική την πολιτική ανατροπή. Την ανάδειξη μιας κυβέρνησης της μαχόμενης Αριστεράς, μιας εξουσίας των εργαζομένων, με ένα ριζοσπαστικό πρόγραμμα δημοκρατίας, εθνικής ανεξαρτησίας, παραγωγικού μετασχηματισμού, οικονομικής ανόρθωσης, κοινωνικής δικαιοσύνης και οικολογικής προστασίας».
• Γιατί οι όχι τεχνικές δυσκολίες -όπως αναγνωρίζει η Διακήρυξη- της μετάβασης στο εθνικό νόμισμα μπορούν να αντιμετωπιστούν με βασική προϋπόθεση «μια κυβέρνηση οπλισμένη με τόλμη και συγκεκριμένο σχέδιο»;
• Γιατί η ΛΑΕ δεν κατάφερε να εκφράσει την αριστερή δυσαρέσκεια για την υπογραφή του τρίτου Μνημονίου; Γιατί οι ψηφοφόροι πείστηκαν να δώσουν στον ΣΥΡΙΖΑ μια δεύτερη ευκαιρία τον Σεπτέμβριο και γιατί σήμερα τα πράγματα είναι διαφορετικά, ώστε η ΛΑΕ να «είναι η μόνη που δεν φοβάται τις εκλογές», καθώς θεωρεί πως με την ανάπτυξη των λαϊκών αγώνων και την λαϊκή ετυμηγορία μπορεί να γίνει αυτήν την ώρα ένα σημαντικότατο βήμα, που θα ανοίξει το δρόμο σε ευρύτατη αντιμνημονική ανατροπή;
• Γιατί ενώ αρκετές δυνάμεις εντός της ΛΑΕ προσβλέπουν στην αποδέσμευση και άλλων δυνάμεων από τον ΣΥΡΙΖΑ, τις οποίες θεωρούν εν δυνάμει συμμάχους, και με τη Διακήρυξη απευθύνεται «πρόταση διαλόγου και συνεργασίας σε όλες τις αριστερές ριζοσπαστικές προοδευτικές αντιμνημονιακές δυνάμεις», ο Π. Λαφαζάνης την Πέμπτη αναφέρθηκε μόνο στο ΚΚΕ, το οποίο κάλεσε να εγκαταλείψει επί τέλους τις αντιενωτικές και διχαστικές λογικές;

Διαφορετικές εκτιμήσεις

Την ίδια στιγμή η Διακήρυξη δεν αναφέρεται σε οποιαδήποτε συζήτηση, που διεξάγεται εντός της ευρωπαϊκής Αριστεράς για τα ζητήματα της Ευρώπης και του ευρώ, αντίθετα διαπνέεται από την ίδια σιγουριά, όπως και ο «παλιός ΣΥΡΙΖΑ» πως «μια Ελλάδα όρθια, ανυπότακτη και αποφασισμένη θα βρει πολύτιμους συμμάχους. Πρώτα απ’ όλα στους λαούς της Ευρώπης, που θα δουν στις αγωνίες μας τις δικές τους αγωνίες και στον αγώνα μας τον δικό τους αγώνα. Κι αυτό θα διευκολύνει προοδευτικές ανατροπές στην Ευρώπη, προσφέροντας ανθεκτικά στηρίγματα στη δική μας υπόθεση».
Λίγες μέρες πριν τη δημοσίευση της Διακήρυξης της ΛΑΕ πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη το συνέδριο του Plan B με ελληνική συμμετοχή, σε προσωπικό επίπεδο όπως και από τις άλλες χώρες. Στην παρέμβασή του εκεί ο Κ. Λαπαβίτσας παρουσίασε μια νέα εκδοχή του εναλλακτικού του σχεδίου από το οποίο απουσιάζει η λέξη ευρώ, σηματοδοτώντας έτσι μια ενδιαφέρουσα μετατόπιση του πολιτικού άξονα της σχετικής συζήτησης. Ο Λαπαβίτσας, αφού χαρακτήρισε «άκρως προβληματικά φαινόμενα» το γεγονός ότι το συνέδριο -όπως και το προηγούμενο στο Παρίσι-  έπασχε από έντονο σύνδρομο «προσωπικότητας» και αναζήτησης προβολής στα ΜΜΕ, συνόψισε την παρέμβασή του στην αδήριτη ανάγκη να υπάρξει λαϊκή και εθνική κυριαρχία στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.
Διαφορετικές φωνές και εκτιμήσεις κατατέθηκαν το τελευταίο διάστημα και εντός ελληνικών συνόρων και έχουν ενδιαφέρον. Σε ένα κείμενό του στο K-lab ο Γ. Βελεγράκης τονίζει πως η ήττα δεν αφορά μόνο τον ΣΥΡΙΖΑ και σίγουρα όχι μόνο την περίοδο της διακυβέρνησής του. Η Αριστερά, γράφει ο Βελεγράκης, είχε «τη στιγμή με το μέρος της», αλλά δεν κατάφερε να αναμετρηθεί με το μεγάλο ερώτημα της πολιτικής ρήξης. «Πρέπει να αναλύσουμε βαθύτερα την ευρύτερη περίοδο», προσθέτει, και συμπληρώνει ότι «πολλά εξαρτώνται και θα εξαρτηθούν από το αν θέλουμε να αναμετρηθούμε με τις βεβαιότητες που είχαμε ως τώρα».
Στη δική του παρέμβαση στο ίδιο σάιτ, ο Δ. Κουσουρής τονίζει ότι κανείς δεν ασχολήθηκε με το ερώτημα «υπάρχει σχέδιο ανάπτυξης της οικονομίας και της παραγωγικής βάσης της χώρας έξω από τη ευρωζώνη και αν ναι, ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά και οι προθεσμίες του;»
«Αυτό που λείπει σε τελική ανάλυση», γράφει ο Κουσουρής, «είναι η δυνατότητα να συνυπολογίζει κανείς το βάρος των δικών του πράξεων ή παραλείψεων στην τελική έκβαση. (...)Το κομμουνιστικό κίνημα του 21ου αιώνα ή θα ξεπεράσει οργανώσεις και ταυτότητες παγιωμένες σε άλλες ιστορικής περιόδους, ή θα παραμείνει καταδικασμένο να επαναλαμβάνει ηρωικές αφηγήσεις ως προσευχές σ’ έναν κόσμο, στον οποίο δεν παίζει πλέον κανένα υπολογίσιμο ρόλο».
Δεν ξέρω για εσάς, αλλά εγώ, χωρίς να συμφωνώ σε όλα, βρίσκω τέτοιες τοποθετήσεις πολύ πιο ενδιαφέρουσες από τη Διακήρυξη της ΛΑΕ.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet