OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Η Κατερίνα Παπανάτσιου, οικονομολόγος και εργαζόμενη στον αγροτικό συνεταιρισμό της Ζαγοράς, μιλά στην «Εποχή» για  τα 25 μέτρα που επεξεργάζεται η κυβέρνηση για τους αγρότες και την αναγκαία παραγωγική ανασυγκρότηση.

 

Τη συνέντευξη πήρε
ο Παύλος Κλαυδιανός

Μετά και τη συνάντηση του πρωθυπουργού και με τα μπλοκ της Νίκαιας, το κλίμα άλλαξε. Μπήκαμε, κατά τη γνώμη σου, στη φάση εκτόνωσης και καταγραφής των καρπών του διαλόγου;
Η δουλειά του πραγματικού αγρότη δεν είναι εύκολη. Τονίζω του πραγματικού, για να τον αντιδιαστείλω απ’ αυτόν που είναι απλώς ιδιοκτήτης ενός αγροτικού κλήρου και εισπράττει ενισχύσεις–επιδοτήσεις. Είναι κάτι που πρέπει να το παίρνουμε υπόψη μας, όταν χαράσσουμε πολιτική για τους αγρότες. Η δουλειά του αγρότη είναι πολύ σκληρή και με έντονη αβεβαιότητα. Μέσα σε μια στιγμή, πχ από μια χαλαζόπτωση, μπορεί να χάσει ολόκληρη τη σοδειά του. Τα προβλήματα του αγροτικού χώρου είναι πάρα πολλά, αλλά οι προηγούμενες κυβερνήσεις, κυρίως από τη δεκαετία του 1990 και μετά, ενίσχυαν τον αγροτικό νεοπλουτισμό και την καταστροφή της αγροτικής παραγωγής. Πιστεύω, λοιπόν τώρα πως ναι, ο διάλογος φέρνει την εκτόνωση και ελπίζω και την αρχή της λύσης των προβλημάτων για τον μεσαίο και μικρό αγρότη.

Ποια είναι τα σημεία εκείνα, εκ των είκοσι πέντε προτάσεων της κυβέρνησης, που καθόρισαν τη στροφή;
Για πρώτη φορά τέθηκε ξεκάθαρα θέμα αυξημένου αφορολόγητου επί του πραγματικού εισοδήματος για τους αγρότες. Από την πρόταση της κυβέρνησης ευνοείται ο αγρότης που παράγει, και όχι αυτός που παίρνει την επιδότηση, και αυτός είναι ο μεσαίος και μικρός αγρότης. Αυτό ήταν, νομίζω, το κρίσιμο σημείο. Βέβαια, ευνοείται και αυτός που παίρνει την επιδότηση, αλλά δεν ευνοείται μόνο εκείνος, όπως με το αφορολόγητο των 12.000 μόνο για τις επιδοτήσεις, που ίσχυε πριν. Επίσης, μ’ αυτό τον τρόπο, για το αφορολόγητο ποσό, θα έχει τη δυνατότητα να επικαλεσθεί και μέρος των τεκμηρίων διαβίωσης για χρονιές που δεν θα έχει εισόδημα είτε από ζημιές είτε από αφορία.

Η κυβέρνηση, στις αρχικές της προτάσεις, δεν θα έπρεπε να περιλαμβάνει και κάποια από τα κρίσιμα σημεία που έφερε στο τραπέζι αργότερα.;
Το φορολογικό δεν ήταν στην ατζέντα της κυβέρνησης στο συγκεκριμένο χρόνο. Πήγαινε πιο πίσω, δεν ήταν δέσμευση για την αξιολόγηση. Επειδή, όμως, το ασφαλιστέο εισόδημα, ως ένα βαθμό, εξαρτάται από το φορολογητέο εισόδημα, η απαίτηση από όλους τους εμπλεκόμενους ήταν ταυτόχρονα να ξεκαθαρίσουν ορισμένα πράγματα και για τη φορολογία. Ήταν ευνόητο, λοιπόν, η κυβέρνηση να δώσει, με κάποια σαφήνεια, τις δικές της προτάσεις για το φορολογικό. Διότι αυτές που είχαμε ως δέσμευση από την αρχή, το 20% για το 2016 και 26% από εκεί και μετά, ήταν πάρα πολύ υψηλό, σε συνδυασμό μάλιστα και με τις προτεινόμενες επιβαρύνσεις και από το ασφαλιστικό. Πριν από δυο χρόνια, η φορολογία που επιβάρυνε τον αγρότη ήταν ελάχιστη, ενώ οι εισφορές του για τον ΟΓΑ ήταν 753 ευρώ τον χρόνο ή και μέχρι 1.635, που ήταν η μεγάλη κατηγορία, για όσους είχαν φωτοβολταϊκά. Μπροστά σε όλα αυτά έπαθαν, πράγματι, σοκ. Και ναι μεν ο μεγάλος αγρότης, με πάνω από 30.000–35.000 ευρώ καθαρό εισόδημα, καταλαβαίνει μόνο ότι μειώνεται το εισόδημά του, ο μικρός αγρότης, όμως, έχει πλέον πρόβλημα επιβίωσης με τα οριζόντια μέτρα που φαίνονταν ότι θα παρθούν. Με τις προτάσεις μας τώρα στο φορολογικό, έχουμε την ελάφρυνση για τους μεσαίους και μικρούς αγρότες.

Μέτρα υπέρ μικρών και μεσαίων αγροτών

Έγινε πολλή συζήτηση για την τόσο διαφορετική διάρθρωση, ως προς το μέγεθος του κλήρου και το εισόδημα των αγροτικών νοικοκυριών, την πολυαπασχόληση στην ύπαιθρο κτλ. Πώς αυτή η διάρθρωση αντανακλάται στις προτάσεις της κυβέρνησης;
Εκτός από αφορολόγητο μια κυβέρνηση με κορμό την Αριστερά θα πρέπει να δώσει το στίγμα της και ως προς το ποια αγροτική παραγωγή θέλει να προωθήσει. Μ’ αυτή την έννοια δίνονται και κάποια κίνητρα που περιλαμβάνονται στα 25 σημεία -εκτός από το ασφαλιστικό και φορολογικό- και δόθηκαν για να έχουν αυτό το στίγμα. Ξεκινάμε από το κομμάτι των επιδοτήσεων, που θα προσπαθήσουμε να μην είναι στο εισόδημα που φορολογείται. Οι επιδοτήσεις αυτές είναι: Πρώτον, για αγρό-περιβαλλοντικά μέτρα, όπως για βιολογική γεωργία, βιολογική κτηνοτροφία, γεωλογική διάβρωση, μείωση της νιτρορύπανσης, κάποιους παραδοσιακούς αμπελώνες ή ελαιώνες, σπάνιες φυλές ζώων κτλ. Αυτά πρέπει να τα ενισχύσουμε και όχι να τα επιβαρύνουμε με φόρους ή ασφαλιστικές εισφορές. Ένα δεύτερο κομμάτι είναι ο ορεινός κλήρος και τα μικρά νησιά, δηλαδή εκεί όπου έχουμε εξισωτικές αποζημιώσεις. Αυτές δεν θα εντάσσονται στο φορολογητέο εισόδημα. Επίσης, εδώ συμπεριλαμβάνεται και η κτηνοτροφία ως κλάδος που πρέπει να βοηθηθεί περισσότερο από άλλους για να έχουμε, τουλάχιστον, διατροφική αυτάρκεια και να της προσδώσουμε και την αξία που δικαιούται. Η χώρα μας έχει αυτή τη δυνατότητα. Το άλλο κομμάτι έχει να κάνει με τους νέους αγρότες. Το πριμ για την εγκατάστασή τους δεν θα είναι στο φορολογητέο εισόδημα. Επίσης, για το ασφαλιστικό τους έχει προβλεφτεί ιδιαίτερη πρόνοια για την πρώτη πενταετία ένταξης στο αγροτικό επάγγελμα, όπως και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Όλα αυτά έως τώρα αφορούν κατά κύριο λόγο τον μεσαίο και μικρό κλήρο. Όσο για τον πιο μεγάλο κλήρο, εκεί θα πρέπει να δούμε τι είναι εκείνο που μας ενδιαφέρει να βοηθήσουμε, να εντάξουμε στο πρόγραμμά μας. Εδώ μιλάμε, πλέον, για τις συνδεδεμένες επιδοτήσεις, όπως για το βαμβάκι, το γάλα και μια σειρά άλλα προϊόντα. Αυτά τα προϊόντα, αυτή τη στιγμή, τα έχουν καθορίσει οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Τώρα θα έχουμε τη δυνατότητα να τα αναθεωρήσουμε και να ορίσουμε εμείς αυτά τα προϊόντα που θα πρέπει να στηρίξουμε στο πλαίσιο μιας εθνικής στρατηγικής.

Παραγωγική ανασυγκρότηση

Από πού θα έπρεπε να ξεκινήσουμε την αντιμετώπιση του αγροτικού ζητήματος στην Ελλάδα;
Θεωρώ ότι το πιο σπουδαίο είναι το ζήτημα της παραγωγικής ανασυγκρότησης του τομέα. Όπως ανέφερα και προηγουμένως θα πρέπει, με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, να τονώσουμε εκείνες τις καλλιέργειες που θεωρούμε εμείς ότι θα είναι αυτές που θα πρέπει να καλλιεργήσουμε στην Ελλάδα, οι οποίες θα μας δώσουν το ποιοτικό προϊόν που θέλουμε για να μπορέσουμε να το προωθήσουμε και στο εξωτερικό, όπως επίσης για να υπάρχει επάρκεια προϊόντων στη χώρα μας. Θα πρέπει, δηλαδή, να δούμε πρώτα και κύρια τι θα παράξουμε, πώς θα το παράξουμε και από εκεί και μετά, με όλα αυτά τα προϊόντα, πώς θα προχωρήσουμε και στη μεταποίησή τους, ούτως ώστε να μη χαθεί προστιθέμενη αξία, να παραμείνει στη χώρα μας.

Υπάρχει, όμως, και η κρίσιμη παράμετρος του κόστους παραγωγής. Τι κάνουμε εδώ;
Πρόκειται για το δεύτερο κομμάτι που είναι πολύ βασικό για να τα καταφέρουμε όλα αυτά. Δηλαδή, και η παραγωγική ανασυγκρότηση να προχωρήσει, και να έχουμε τα αποτελέσματα που θέλουμε. Πρέπει, όμως, να δούμε πώς θα γίνει ο σωστός προγραμματισμός για τη μείωση του κόστους παραγωγής. Όταν καλλιεργείται, για παράδειγμα, το κατάλληλο προϊόν στο κατάλληλο χωράφι, είναι ένας τρόπος για να μπορέσεις να το μειώσεις. Το βατό οδικό δίκτυο, η ύπαρξη εργοστασίων επεξεργασίας αγροτικών προϊόντων σε προσιτές αποστάσεις, οι ανανεώσιμες πηγές για να μειωθεί το κόστος ενέργειας, είναι επίσης τέτοια μέτρα. Ένα άλλο ζήτημα που θα πρέπει να δούμε είναι τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα. Ακόμη και στη βιολογική γεωργία κάποια απ’ αυτά παραμένουν. Χρειάζεται, επειγόντως, να γίνει κάποια συμφωνία έτσι που να περιορισθεί το περιθώριο κέρδους, όπως ακριβώς κάναμε με τα φάρμακα για τους ανθρώπους. Είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίσει ιδιαίτερα και να δούμε πώς θα το αντιμετωπίσουμε. Η κάρτα του αγρότη που είναι, επίσης, στη δέσμη των 25 προτάσεων είναι ένα πάρα πολύ σπουδαίο εργαλείο. Αναγκάζεται ο αγρότης πολλές φορές και κάνει ασύμφορες συμφωνίες για πώληση προϊόντων, επειδή τον χρηματοδοτεί ένας έμπορος ή έχει συμβολαιακή γεωργία με κάποιους και του δίνουν πολύ χαμηλότερες τιμές. Αν εμείς καταφέρουμε με την κάρτα να χρηματοδοτήσουμε τις αγροτικές του εργασίες, σε ετήσια βάση, με εγγύηση τις επιδοτήσεις του θα αποδεσμευτεί ο αγρότης, ούτως ώστε να καλλιεργήσει με άλλο περιθώριο. Σημαντικό κομμάτι, επίσης, είναι ο έλεγχος της αγοράς και ο αποφασιστικός περιορισμός της ασυδοσίας των καρτέλ και των μεσαζόντων. Το λέμε, αλλά πρέπει και να το κάνουμε. Όλα αυτά πρέπει να τα δούμε και να σκεφτούμε πώς θα γίνουν οι καλλιέργειες, να μην επιβαρύνεται το κόστος παραγωγής για τον αγρότη.

Έχετε πλούσια πείρα από έναν πολύ επιτυχημένο συνεταιρισμό, όπως είναι αυτός της Ζαγοράς. Τι σας διαφοροποίησε και σωθήκατε, παρά την κατάρρευση και τον εκφυλισμό των συνεταιρισμών στην Ελλάδα;
Ο συνεταιρισμός της Ζαγοράς έχει μακρά ιστορία, εκατό περίπου χρόνων. Πέρασε και από δυσκολίες και έχει, πλέον, τη γνώση και την εμπειρία να μπορεί να αντιμετωπίζει τα προβλήματά του. Το σπουδαιότερο γι’ αυτόν είναι ότι αυτό που ανάγκασε, κατά κύριο λόγο, τους παραγωγούς να κρατήσουν τον συνεταιρισμό ήταν ο πολύ μικρός κλήρος. Επιδοτήσεις δεν υπήρχαν, ενώ οι έμποροι αγόραζαν τα προϊόντα σε πολύ χαμηλές τιμές. Υπήρχε πάρα πολύ μεγάλη εκμετάλλευση στους αγρότες οι οποίοι, ανήσυχοι, ωθούνταν να φροντίζουν και να διατηρούν τον συνεταιρισμό όλα αυτά τα χρόνια. Ποτέ, όμως, δεν αντιλαμβάνονταν την όλη διακυβέρνηση του συνεταιρισμού ως ανάθεση στην εκάστοτε διοίκηση. Τα μέλη του συνεταιρισμού ήταν πάντοτε δίπλα, έλεγχαν τις διοικήσεις, πάντα αφουγκράζονταν. Το ποιοτικό προϊόν του συνεταιρισμού, που στην πορεία πείστηκαν όλοι να το παράγουν και να το προφυλάσσουν, ήταν επίσης ένα στοιχείο για το ισχυρό όνομα που έχει σήμερα το προϊόν της Ζαγοράς. Όλα αυτά, μπορούμε να πούμε, προφύλαξαν τον συνεταιρισμό από το να ακολουθήσει την πορεία των άλλων συνεταιρισμών. Επίσης, ένα σημαντικό κομμάτι της δραστηριότητάς του είναι αυτή που προκύπτει από τον κοινωνικό του χαρακτήρα. Από την ίδρυσή του αυτό ήταν βασικό φυσιογνωμικό του χαρακτηριστικό. Έχει παντρέψει παιδιά, έχει σπουδάσει παιδιά συνεταίρων δίνοντας δάνεια με χαμηλά επιτόκια, έχει αντιμετωπίσει αρρώστιες. Υπάρχει και αλληλεγγύη, πχ, όταν συμβεί μια μεγάλη αρρώστια, μια πυρκαγιά. Επιπλέον δεν περιορίζεται μόνο στην παραγωγή και την εμπορία. Κρατάει και τη μεταποίηση του προϊόντος μέσα στο ίδιο το χωριό με αποτέλεσμα, εκτός από το αγροτικό κομμάτι, να απασχολεί και άλλον κόσμο. Έχει 50 άτομα μόνιμο προσωπικό, 130 εποχιακούς εργάτες, που προέρχονται από τις οικογένειες των μελών. Όλα αυτά αποτελούν, νομίζω, το έδαφος για να διατηρηθεί ο συνεταιρισμός ζωντανός όλα αυτά τα χρόνια.
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet