sxoleia1

Στις αρχές της εβδομάδας πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα η πρώτη ανοιχτή, δημόσια εκδήλωση του πανελλαδικού συντονιστικού αλληλέγγυων σχολείων με θέμα «Αλληλέγγυα σχολεία: Αυτοοργάνωση – Συμμετοχή – Διεκδίκηση». Το συντονιστικό των αλληλέγγυων σχολείων είναι μια προσπάθεια που άρχισε να σχηματοποιείται περίπου ένα χρόνο πριν στο διήμερο δομών αλληλεγγύης. Συγκροτήθηκε με βάση την κοινή παραδοχή ότι η παιδεία είναι δημόσιο και δωρεάν αγαθό, που δεν αφορά μόνο όσους έχουν επαγγελματική σχέση με αυτή. Με δεδομένους τους ταξικούς φραγμούς και τον αποκλεισμό από την εκπαίδευση και την κοινωνική ζωή Ελλήνων και ξένων μαθητών, 10 αλληλέγγυα σχολεία (Αλληλέγγυο Σχολείο «Μεσοποταμίας», Σχολείο Αλληλεγγύης Κερατσινίου, Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά, Αλληλέγγυα Μαθήματα «Kardelen», Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών και Προσφύγων Αθήνας, Αλληλέγγυο Σχολείο Νέου Κόσμου, Σχολείο Αλληλεγγύης Νίκαιας, Αλληλεγγύη Πειραιά, «Ετεροτοπία», Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών) αποφάσισαν να προχωρήσουν στη συγκρότηση ενός συντονιστικού με σκοπό την αλληλοβοήθεια των σχολείων, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και την παραγωγή ενός πολιτικού λόγου που θα συμβάλει στη διεύρυνση του χώρου της αλληλεγγύης και της αυτοοργάνωσης.

Γεννήματα της κρίσης

Τα αλληλέγγυα σχολεία πολλαπλασιάστηκαν την προηγούμενη εξαετία, λόγω της οικονομικής κρίσης. Όπως περιέγραψε ο Μ. Τόσκας, τα σχολεία αυτά αποτέλεσαν μια μορφή αντίστασης με στοιχεία αυτοοργάνωσης, που προσπάθησαν να ανακόψουν τη σχολική διαρροή, λόγω της ενίσχυσης των ταξικών φραγμών που επέβαλαν οι μνημονιακές πολιτικές. Η μείωση του εκπαιδευτικού προσωπικού, το κλείσιμο σχολείων και η περαιτέρω ενίσχυση του εξετασιοκεντρικού συστήματος κατέστησαν την υποστηρικτική διδασκαλία ακόμα πιο απαραίτητη για την εισαγωγή στο πανεπιστήμιο ή ακόμα και για την απόκτηση του απολυτηρίου λυκείου, οδηγώντας παιδιά που δεν είχαν την οικονομική δυνατότητα εκτός εκπαιδευτικού συστήματος. Πατώντας, λοιπόν, πάνω σε μια υπαρκτή ανάγκη, ένα ανθρώπινο δυναμικό με διάθεση αντίστασης δημιούργησε τις δομές αυτές, αξιοποιώντας την εμπειρία που υπήρχε από τα σχολεία των μεταναστών.

Κοινότητες μάθησης

Ο Ν. Αραπάκης από το Ανοιχτό Σχολείο Μεταναστών Πειραιά αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο σ’ αυτές τις δομές παράγεται μια καινούργια μεθοδολογία στην εκπαίδευση και στη διδασκαλία που έρχεται σε αντίθεση με το αυταρχικό, καταναγκαστικό και επώδυνο σχολικό περιβάλλον στο οποίο δεν υπάρχει η χαρά της μάθησης. Περιέγραψε την αλληλέγγυα εκπαίδευση ως κοινωνιοκεντρική που έρχεται σε αντίθεση με τη βαθμοθηρία, την εξετασιομανία, τον ανταγωνισμό και τη διάκριση σε επιμελή και ατίθασα παιδιά, με βασικά της χαρακτηριστικά τη συνεργασία σε όλα τα επίπεδα μέσα από μεικτές συνελεύσεις χωρίς ιεραρχίες και αυθεντίες. Στα σχολεία αυτά ο εκπαιδευτικός δεν είναι ο φορέας της γνώσης, αλλά ο μεσολαβητής και ο συντονιστής της προσπάθειας του μαθητή να οικειοποιηθεί τη γνώση. Λειτουργεί περισσότερο ως εμψυχωτής στην προσπάθεια του μαθητή να ανταποκριθεί ο ίδιος στις ανάγκες του με προσωπική και συλλογική ευθύνη όλης της δομής.

Πέρα από τα όρια της κρίσης

Ο Χ. Κορολής, περιγράφοντας τη δράση του αλληλέγγυου σχολείου της Μεσοποταμίας, σκιαγράφησε τους λόγους για τους οποίους τα σχολεία αυτά δεν είναι δυνητικά αυτοκαταργημένα. Η αξία τους ξεπερνάει κατά πολύ τα όρια της κρίσης και τις ανάγκες πού αυτή δημιούργησε, καθώς μέσα από τις συνελεύσεις, που όλοι είναι υπεύθυνοι για όλα, χωρίς ιεραρχίες και με κοινές δράσεις που συνδέουν τους συμμετέχοντες σ’ αυτά με ευρύτερες κινηματικές διεκδικήσεις και κοινωνικά ζητήματα διευρύνουν το χώρο της αλληλεγγύης και της αυτοοργάνωσης μέσα στην κοινωνία. Τόνισε, δε, ότι ακριβώς αυτή η διεύρυνση μπορεί να οδηγήσει σε ένα ευρύ εκπαιδευτικό κίνημα το οποίο θα μεταγγίζει καινούργιες ιδέες και εποικοδομητική αμφισβήτηση και στο δημόσιο σχολείο, καθώς στοιχεία των δομών αυτών αποτελούν πλευρές του επιθυμητού εκπαιδευτικού συστήματος.

Σχέσεις με το κράτος

Κοινή ήταν η πεποίθηση όλων των ομιλητών ότι οι αλληλέγγυες εκπαιδευτικές δομές δεν αποτελούν υποκατάστατο των υποχρεώσεων της πολιτείας. Οι διεκδικήσεις του δημόσιου σχολείου είναι και δικές τους διεκδικήσεις, καθώς η συντριπτική πλειονότητα των συμμετεχόντων σ’ αυτά είναι μαθητές και εκπαιδευτικοί σε δημόσιες δομές, όμως, κατηγορηματικά, αρνούνται την εθελοντική διδασκαλία μέσα στα όρια του δημόσιου συστήματος εκπαίδευσης. Όπως ανέφεραν η φυσιογνωμία τους είναι πολύ διαφορετική απ’ αυτή των προνοιακών, φιλανθρωπικών και μη κυβερνητικών δομών, τονίζοντας ότι οι λόγοι της συγκρότησής τους είναι πολιτικοί. Δεν αρνούνται τον άτυπο διάλογο με θεσμικούς φορείς, αρκεί να μην οδηγήσει σε αλλοίωση της φυσιογνωμίας τους.

Η αρχή μιας καινούργιας πορείας

Τα αλληλέγγυα σχολεία αποτελούν μαζί με τα κοινωνικά ιατρεία και τις αυτοοργανωμένες δομές στέγασης και φιλοξενίας προσφύγων περιπτώσεις που συμπυκνώνουν διαφορετικές κοινωνικές σχέσεις απ’ τις κυρίαρχες, όπως αποτυπώνονται στις αντίστοιχες κρατικές. Τα σχολεία αυτά κατάφεραν, μετά την πρώτη περίοδο που προσπάθησαν να απαλύνουν τις συνέπειες της κρίσης, να παράξουν και πολιτικό λόγο, αλλά και μια πρόταση έστω και πρωτόλεια για ένα διαφορετικό εκπαιδευτικό σύστημα, ένα διαφορετικό όραμα που τους ενοποιεί. Φαίνεται ότι βρίσκονται στην αρχή μια καινούργιας πορείας, που το οραματικό αυτό στοιχείο μπορεί να δώσει απαντήσεις στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτές καθημερινά και στην κούραση που καταβάλλει πολλές φορές τους συμμετέχοντες. Μπορεί, επίσης, να απελευθερώσει κοινωνικές δυνάμεις και δυνατότητες. Αυτή είναι η πρώτη τους στόχευση, όπως φάνηκε από την επιτυχημένη πρώτη τους εκδήλωση.

Πέτρος Κοντές
Πρόσφατα άρθρα ( Κοινωνία )
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet