Snapshots from the electoral process. / Στιγμιότυπα από την εκλογική διαδικάσία.

Στις προεκλογικές περιόδους του 2012 και του 2015, ο ΣΥΡΙΖΑ είχε κατηγορηθεί από διάφορες πλευρές – προπάντων από την τότε ΔΗΜΑΡ και το ΠΑΣΟΚ – ότι ήθελε να εκμεταλλευτεί τις 50 έδρες που χαρίζει το ελληνικό εκλογικό σύστημα στο πρώτο κόμμα, αντίθετα από την κατ’ αρχήν θέση του υπέρ της απλής αναλογικής. Η μομφή ήταν βέβαια ανόητη: κανένα κόμμα δεν μπορεί να συμμετάσχει στις εκλογές με διαφορετικό σύστημα από αυτό που ισχύει. Τον Σεπτέμβριο 2015, μάλιστα, είχε προβληθεί το αίτημα να ψηφιστεί πρώτα με πλειοψηφία 2/3, όπως απαιτεί το Σύνταγμα, νέος εκλογικός νόμος που θα καταργούσε προπάντων το δώρο των 50 εδρών και θα ίσχυε αμέσως. Κουτοπόνηρο αίτημα – που συμπλήρωνε άλλα, εξίσου κουτοπόνηρα αιτήματα –, προκειμένου να συρθεί ο ΣΥΡΙΖΑ σε μακρόχρονες διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης.

Τώρα όλα αυτά περάσανε και δεν είναι πια άκαιρη η συζήτηση για τον εκλογικό νόμο. Είχε διατυπωθεί, και παλιότερα και πρόσφατα, η θέση ότι ο εκλογικός νόμος πρέπει να κατοχυρωθεί συνταγματικά. Αυτό είναι σωστό μόνο ως έναν βαθμό: το Σύνταγμα δεν υποκαθιστά τους νόμους, θέτει πλαίσια. Μια διάταξη που θα προέβλεπε αναλογική εκπροσώπηση των κομμάτων στη Βουλή θα αρκούσε. Αντίθετη με όποια ιδέα απλής αναλογικής είναι η Νέα Δημοκρατία, επικαλούμενη την ανάγκη κυβερνητικής σταθερότητας. Το ίδιο επιχείρημα προβάλλουν, όμως, και στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ, προσφάτως ο υπουργός Εσωτερικών, ο οποίος προανήγγειλε, ως μη όφειλε, αλλαγή του εκλογικού νόμου με απάμβλυνση της διάταξης για τις 50 έδρες και συρρίκνωση των εκλογικών περιφερειών – είχε γίνει λόγος για 10εδρικές περιφέρειες. Άλλα κυβερνητικά και κομματικά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ έσπευσαν να πάρουν αποστάσεις από τον Παναγιώτη Κουρουμπλή, υπενθυμίζοντας τη θέση του κόμματος για απλή αναλογική.

 

Κενές προτάσεις

 

Και οι δύο βασικές προτάσεις του Παναγιώτη Κουρουμπλή δεν αντέχουν στην κριτική. Το επιχείρημα ότι με απλή αναλογική η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να κυβερνηθεί, όπως είπε κατά λέξιν, προσκρούει στο γεγονός ότι, λ.χ., σε 17 από τα 28 κράτη μέλη της ΕΕ ισχύει το σύστημα της απλής αναλογικής με ή χωρίς (συνήθως με) απαιτούμενο κατώτατο ποσοστό για την είσοδο στη Βουλή και όλα αυτά τα κράτη κυβερνώνται. Το επιχείρημα ότι οι μεγάλες εκλογικές περιφέρειες – στην Ελλάδα προπάντων η Β΄ Αθηνών – ευνοούν τη διαφθορά (ευσχήμως: το «πολιτικό χρήμα»), παραβλέπει ότι τη διαφθορά δεν την ευνοεί το μέγεθος της περιφέρειας, αλλά η προσωπική σταυροδοσία, αντί της λίστας. Πράγματι, το «κυνήγι του σταυρού» σε αχανείς εκλογικές περιφέρειες, αλλά και στις μικρότερες, απαιτεί είτε υφιστάμενη υψηλή δημοφιλία (ο Μανώλης Γλέζος, π.χ., δεν χρειάστηκε να έχει μέσα για να έρθει πανελλαδικά πρώτος στις Ευρωεκλογές) είτε πολλά λεφτά. Από την άλλη, οι πολύ μικρές εκλογικές περιφέρειες μπορεί να δημιουργήσουν ένα είδος κατώτατου ορίου για την είσοδο στη Βουλή, αφού μειώνουν το εκλογικό μέτρο.

Η τρίτη πρόταση για τον τρόπο επιλογής των υποψηφίων βουλευτών είναι ανεπίτρεπτο να ρυθμιστεί με νόμο – αφορά τις εσωτερικές διαδικασίες των κομμάτων, στις οποίες καλό είναι να μην επεμβαίνει το κράτος. Μια γενική διάταξη που θα προβλέπει να λειτουργούν τα κόμματα δημοκρατικά, δηλαδή να εκλέγουν τις ηγεσίες τους και να αποφασίζουν τα προγράμματά τους με δημοκρατική διαδικασία είναι υπεραρκετή.

Οπωσδήποτε σωστή είναι η πρόταση για μείωση του ορίου ηλικίας για το ενεργητικό εκλογικό δικαίωμα στα 17 χρόνια. Η κοινωνική ενηλικίωση των ανθρώπων συντελείται σε όλο και μικρότερη ηλικία και στα 17 τους οι άνθρωποι είναι κοινωνικά ενήλικες και απολύτως ώριμοι να ψηφίσουν. Σε μελλοντική αναθεώρηση του Συντάγματος θα πρέπει να μειωθεί αναλόγως και το, σήμερα απαράδεκτα υψηλό, κατώτατο όριο ηλικίας για την εκλογή στη Βουλή.

Εξίσου λάθος με τα επιχειρήματα του υπουργού Εσωτερικών, είναι και η απόρριψη της συζήτησης για τον εκλογικό νόμο επειδή, λέει, τώρα προέχει η οικονομική ανόρθωση της χώρας. Βεβαίως προέχει, αλλά γιατί αυτό εμποδίζει τη συζήτηση του εκλογικού συστήματος; Το εκλογικό σύστημα είναι κεντρικό ζήτημα για την αλλαγή του πολιτικού συστήματος, και καλπονοθευτικά εκλογικά συστήματα εμποδίζουν τη διαμόρφωση παρατάξεων, στις οποίες ανήκουν διαφορετικά κόμματα με συγγενή γνώμη. Καλπονοθευτικά εκλογικά συστήματα ωθούν κιόλας σε καιροσκοπικές συνεργασίες και συνασπισμούς της τελευταίας στιγμής ομάδες και κόμματα που δεν παρουσιάζουν τα προγράμματά τους στον λαό.

 

Επιτακτική ανάγκη

 

Η συζήτηση, λοιπόν, για το εκλογικό σύστημα είναι επίκαιρη. Εξίσου επίκαιρη και επιτακτική είναι για τις πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν την απλή αναλογική η απαίτηση να διαμορφώσουν από νωρίς, από τώρα, το πλαίσιο για τις αναγκαίες προγραμματικές συγκλίσεις. Βλέπεις, η απλή αναλογική σπανίως επιτρέπει μονοκομματικές κυβερνήσεις - εδώ δεν αρκεί η υπερενισχυμένη αναλογική που έχουν επιβάλει στην Ελλάδα ΠΑΣΟΚ και ΝΔ.

 

Θόδωρος Παρασκευόπουλος

 
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet