thanos

 

Του Θάνου Χατζόπουλου

 

 

Το πολυνομοσχέδιο, που ψηφίζεται απόψε το βράδυ, αποτελεί ένα σημείο καμπής στη βίαιη προσαρμογή της χώρας στις νεοφιλελεύθερες επιταγές, που έγιναν κυρίαρχη πολιτική της ΕΕ τα τελευταία χρόνια. Το κόστος αυτής της προσαρμογής που όχι μόνο έλαχε, αλλά επέλεξε να πληρώσει η κυβέρνηση με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ, έστω και αν αποδώσει ως αντάλλαγμα κάποια χαλάρωση στην αποπληρωμή του χρέους, θα αφήσει βαρύ το αποτύπωμά του στο πολιτικό και οικονομικό γίγνεσθαι της χώρας για δεκαετίες. Η θέσπιση του κόφτη δαπανών και η σύσταση του νέου Ταμείου Ιδιωτικοποιήσεων, που φέρει τον παραπλανητικό τίτλο Ελληνική Εταιρία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε. θα έχουν μακροπρόθεσμες και όχι εύκολα ανατάξιμες επιπτώσεις, δεν μπορούν να ανατραπούν με «απόφαση του υπουργού Οικονομικών». Γι’ αυτό πρέπει έστω και στο και πέντε να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους χωρίς ωραιοποιήσεις, απλουστεύσεις και αποκρύψεις.

 

Θηλιά που σφίγγει

 

Σε άρθρο του πριν μερικές μέρες στο commonality ο Π. Κλαυδιανός προϊδέαζε για τη σημασία που θα είχε στο συνολικό πακέτο μέτρων του νέο Ταμείο. «Τείνει να γίνει πιο σοβαρό ως πρόβλημα, και για το εύρος των επιχειρήσεων και της δημόσιας περιουσίας που θα περιλαμβάνει και για το ύψος του. Θεωρείται το κύριο εχέγγυο για το χρέος της χώρας ιδίως έναντι των ευρωπαίων δανειστών της, δηλαδή της Γερμανίας. Η ελληνική πλευρά, προφανώς, προσπαθεί να πέσει το βάρος στην Επένδυση, όμως το πρόβλημα παραμένει» έγραφε.

Μετά τη δημοσίευση του πολυνομοσχεδίου αυτή η κριτική επιβεβαιώνεται αν και αποδεικνύεται αρκετά μετριοπαθής.

Είναι προφανές πως το Υπερταμείο είναι το δεύτερο προαπαιτούμενο που ζητούσαν οι δανειστές για να ανοίξουν τη συζήτηση για το χρέος. Η σύσταση της Εταιρείας Δημοσίων Συμμετοχών (μιας από τις τέσσερις άμεσες θυγατρικές του νέου φορέα στην οποία μεταβιβάζονται οι μετοχές όλων των δημοσίων επιχειρήσεων) έχει και αυτό το σκοπό. Αν δεν ιδιωτικοποιηθούν με άμεσο τρόπο, θα υπογραφούν συμβάσεις πολυετούς παραχώρησης (όπως στο Ελληνικό που η διάρκεια είναι επίσης 99 χρόνια)  είτε θα εκδοθούν ομόλογα με την εγγύηση συγκεκριμένων περιουσιακών τους στοιχείων (ακίνητα και υποδομές). Ιδιώτες επενδυτές ή τράπεζες θα αγοράζουν αυτά τα ομόλογα και σε περίπτωση που το Δημόσιο δεν τα αποπληρώσει στη λήξη τους μετατρέπονται σε μετοχές των εταιρειών, οι οποίες έτσι περνούν στον έλεγχο των αγοραστών των ομολόγων. Τα 99 χρόνια διάρκειας ζωής της εταιρείας μπορεί να διευκολύνουν αυτόν τον μηχανισμό (γιατί μπορεί να περιμένει να πουλήσει όταν ανέβουν οι τιμές) αλλά δεσμεύει για έναν αιώνα τον πλούτο της χώρας σε ένα θεσμό που λειτουργεί για τα συμφέροντα των δανειστών. Η κυβέρνηση ζητούσε ο χρόνος λειτουργίας να μειωθεί στα 35 χρόνια και το ύψος των προβλεπόμενων εσόδων να κατέβει από τα 50 δισ. στα 30 ή και λιγότερο. Τελικά αναγκάστηκε να δεχθεί μια άνευ προηγουμένου χρονική επιμήκυνση και θεωρείται βέβαιο πως ο στόχος των εσόδων (αν και δεν αναφέρεται στο νόμο) παραμένει στα 50 δισ. Αυτοί οι αριθμοί τα 50 δισ. και τα 99 χρόνια είναι μια θηλιά που θα σφίγγει και άλλες δύο γενιές μετά τη δική μας.

Και η θηλιά θα σφίξει ακόμη περισσότερο όταν το Σεπτέμβριο έρθει η ώρα να ενταχθούν στην ΕΔΗΣ και άλλες δημόσιες εταιρείες, όπως προανήγγειλε ο κ. Γ. Χουλιαράκης. Η ΔΕΗ που υπήρχε στον κατάλογο τον οποίο απέσυρε ο Ευκλ. Τσακαλώτος δεν χρειάζεται να περιμένει ούτε τον Σεπτέμβριο. Οι διατάξεις για τον ΑΔΜΗΕ, που περιέχονται στο ίδιο νομοσχέδιο, προσπαθούν μέσω ενός πολύπλοκου μηχανισμού να πετύχουν δύο αντικρουόμενους στόχους. Να διατηρήσει τον ΑΔΜΗΕ υπό δημόσιο έλεγχο, ενώ την ίδια στιγμή αποσπάται από τη ΔΕΗ για να ανοίξει η αγορά στους ιδιώτες προμηθευτές ενέργειας. Επιπλέον, η μόνιμη επωδός πολλών άρθρων στις «βέλτιστες διεθνείς πρακτικές σύμφωνα με τις αρχές και τα πρότυπα του ΟΟΣΑ για τη διαχείριση κρατικών επιχειρήσεων» προϊδεάζει για πολλές και δυσάρεστες αλλαγές στον τρόπο διοίκησης και στις εργασιακές σχέσεις.

 

Στα μέτρα των δανειστών

 

Ο νόμος ξεκαθαρίζει ρητά πως το νέο Ταμείο «δεν ανήκει στον δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα». Αυτή και μόνο η διάταξη δείχνει πόσο πλασματική είναι η επιχειρηματολογία που επικεντρώνει στην «ελληνικότητα» του Ταμείου. Ανεξάρτητα από την εθνικότητα αυτών που θα το διοικούν το ζήτημα είναι ποιων τα συμφέροντα θα εξυπηρετεί. Και είναι σαφές πως η δομή και η λειτουργία του είναι κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των δανειστών, όσες προσπάθειες και αν κατέβαλλε για το αντίθετο η ελληνική πλευρά. Κουμάντο κάνει το Εποπτικό Συμβούλιο όπου μόνο αριθμητικά υπερτερεί το Δημόσιο (τρία στα πέντε μέλη). Για τις αποφάσεις απαιτείται η θετική γνώμη τεσσάρων μελών. Τρία μέλη επιλέγονται από τον υπουργό Οικονομικών «κατόπιν σύμφωνης γνώμης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας». Ο πρόεδρος και ένα ακόμη μέλος επιλέγονται από τους δανειστές «κατόπιν σύμφωνης γνώμης του υπουργού Οικονομικών». Στη συνέχεια το Εποπτικό εκλέγει και διορίζει τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου και τον Διευθύνοντα Σύμβουλο για το πρόσωπο του οποίου ζητά την «απλή γνώμη του υπουργού Οικονομικών». Πέραν αυτών «ένας εκπρόσωπος που ορίζεται από κοινού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας παρευρίσκεται στις συνεδριάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας, ως παρατηρητής… ενημερώνεται πλήρως επί των θεμάτων της ημερήσιας διάταξης και μπορεί να ζητήσει εγγράφως από το Διοικητικό Συμβούλιο κάθε πληροφορία επί των θεμάτων που σχετίζονται με τη λειτουργία της Εταιρείας. Η εν λόγω ενημέρωση παρέχεται σε αυτόν χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση». Και για να προληφθούν ανεπιθύμητες διαρροές «οι συνεδριάσεις του Εποπτικού Συμβουλίου και του Διοικητικού Συμβουλίου καθώς και το σχετικό υλικό και τα πρακτικά των συνεδριάσεων είναι εμπιστευτικές».

Το Δημόσιο μπορεί βέβαια, όπως υποστηρίζει η κυβέρνηση, μέσω της Γενικής Συνέλευσης της εταιρείας να μπλοκάρει αποφάσεις, αλλά είναι μια ρήτρα που θυμίζει το βέτο στις Συνόδους Κορυφής. Προβλέπεται αλλά δεν χρησιμοποιείται γιατί συνήθως έχει μεγάλο κόστος γι’ αυτόν που το προβάλει εκτός αν είναι η Θάτσερ ή ο Ντε Γκωλ.

 

Απόλυτη εποπτεία

 

Η εποπτεία των δανειστών συνεπώς διευρύνεται και από έμμεση, όπως στην περίπτωση του ΤΑΙΠΕΔ, γίνεται άμεση και ουσιαστικά απόλυτη. Το αμαρτωλό ΤΑΙΠΕΔ, ένας από τους πυλώνες του νέου Ταμείου θα συνεχίσει να λειτουργεί όπως μέχρι τώρα. Όπως προβλέπεται η «Γενική Συνέλευση εγκρίνει το στρατηγικό σχέδιο της Εταιρείας και των άμεσων θυγατρικών της πλην του ΤΑΙΠΕΔ σε σχέση με τα περιουσιακά στοιχεία τα οποία είναι προς ιδιωτικοποίηση κατά τη θέση σε ισχύ του παρόντος νόμου». Συνεπώς, με την εξαίρεση των μετοχών των ΔΕΚΟ και των ακινήτων που κατείχε -τα οποία μεταβιβάζονται στο νέο φορέα- θα συνεχίσει το έργο  με στόχο να μαζέψει ως το τέλος του χρόνου  2,5 δισ.(από περιφερειακά αεροδρόμια, ΟΛΠ και Ελληνικό), 2,2 δισ. για το 2017 και 1,1 δισ. για το 2018. Να υποθέσουμε ότι γι’ αυτά τα ποσά δεν θα ισχύσει ο κανόνας πως τα έσοδα μοιράζονται ισομερώς για την αποπληρωμή του χρέους και τις επενδύσεις; Ακόμη ένα σημείο το οποίο δεν έχει διασαφηνιστεί. Αν η ρήτρα του 50-50 ισχύει από δω και μπρος και όχι για τις ιδιωτικοποιήσεις που ήδη τρέχουν τότε δεν θα γλιτώσει καμία δημόσια επιχείρηση από την «αξιοποίηση». Και φυσικά μπροστά στον κίνδυνο της οικονομικής ασφυξίας η κυβέρνηση εκβιαζόμενη θα την υπογράψει. Έτσι δεν έγινε και τον Ιούλιο;

 

Διαψεύδονται οι προσδοκίες

 

Ενίοτε ο διάβολος, εκτός από τις λεπτομέρειες, κρύβεται σε μια κόλλα χαρτί. Σαν αυτό που πήγε και ήρθε δύο φορές με τον κατάλογο των ΔΕΚΟ που θα βγουν στο σφυρί. Δεν χρειάζεται να διαβάσει κανείς αναλυτικά τις 550 και βάλε σελίδες, μια ματιά σ’ αυτό το χαρτί αρκεί για να πειστεί κανείς πως και στο θέμα των ιδιωτικοποιήσεων η γραμμή άμυνας έχει καταρρεύσει. Το μνημόνιο του περασμένου Ιουλίου δεν αποτέλεσε απλώς μια ήττα σε μια καθοριστική μάχη αλλά υποχρεώνει το ΣΥΡΙΖΑ να απομακρύνεται ολοένα και περισσότερο από το στόχο του.  Ψηφίζοντας μέτρα που είναι αντίθετα με το πρόγραμμά του μπορεί πρόσκαιρα να κερδίζει χρόνο παραμονής στην κυβέρνηση, αλλά ταυτόχρονα καλλιεργεί το αίσθημα ότι δεν υπάρχει άλλη διέξοδος. Διαψεύδει τις προσδοκίες των ψηφοφόρων του, τις ελπίδες πολλών αριστερών. Οι ιστορικοί του μέλλοντος δεν θα δυσκολευτούν να περιγράψουν τι πήγε στραβά. Το θέμα είναι πώς θα μπορέσουμε να το ισιώσουμε.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet