Refugees are on their way to a bus after police stoped them at the rail station in Freilassing, Germany, Monday, Sept. 14, 2015.  Germany introduced temporary border controls Sunday to stem the tide of thousands of refugees streaming across its frontier, sending a clear message to its European partners that it needs more help with an influx that is straining its ability to cope. (AP Photo/Kerstin Joensson)
Ο Μπερντ Μπελίνα, καθηγητής του Πανεπιστημίου Γκαίτε της Φρανκφούρτης, παράθεσε σε διάλεξή του στο σεμινάριο του Ινστιτούτου Πουλαντζά, την Τετάρτη 18 Μαΐου, το παράδειγμα της Γερμανίας, που από την υποδοχή των προσφύγων πέρασε, μέσα σε ένα χρόνο, στην ποινικοποίησή τους.
Παρά τις διαφορετικές πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, κρίνεται σημαντικό για την Ελλάδα να γνωρίζουμε πώς υλοποιήθηκε αυτή η μεταβολή, ώστε να αποτελέσει παράδειγμα προς αποφυγή, όπως τονίσθηκε στην εισαγωγή του σεμιναρίου.
«Μπορούμε να το κάνουμε», ήταν το σύνθημα που επικρατούσε το καλοκαίρι του 2015 στη Γερμανία, εννοώντας την υποδοχή και ένταξη των προσφύγων στη χώρα. Πώς, όμως, και γιατί σε μια χώρα που παραδοσιακά οι πολιτικές άρχουσες τάξεις υποστήριζαν πως η Γερμανία δεν μπορεί να είναι μια χώρα μεταναστών, κατέληξε η κυβέρνηση της χώρας να αποτελέσει μια από τις κύριες πολιτικές δυνάμεις που προωθούσαν το καλωσόρισμα των προσφύγων;

Δεύτερη ανάγνωση της υποδοχής

Η κυριότερη απάντηση για τον καθηγητή είναι καθαρά μαρξιστική. Για δεκαετίες το γερμανικό κεφάλαιο επιθυμούσε την αύξηση της μετανάστευσης της χώρας, καθώς ο πληθυσμός της χώρας γερνάει και μειώνεται, γεγονός που θα οδηγήσει στο μέλλον στην έλλειψη εργατικού δυναμικού. Πέρα από ότι αυτό θα ήταν κακό για την παραγωγή, θα αυξάνονταν και οι μισθοί των εργαζομένων. Χρειαζόταν, λοιπόν, ένας εφεδρικός στρατός εργασίας που θα ρίχνει τους μισθούς και η προσφυγική κρίση ήταν η ευκαιρία.
Ο ανθρωπισμός αποτέλεσε ένα δεύτερο λόγο υποδοχής των προσφύγων για τη γερμανική κυβέρνηση. Όχι τόσο γιατί τον ασπάζεται, σύμφωνα με τον καθηγητή, αλλά γιατί οι κοινωνικές κινητοποιήσεις για το καλωσόρισμα των προσφύγων ήταν αρκετά έντονες, πιέζοντας την κυβέρνηση προς αυτή την κατεύθυνση.
Το ζήτημα της εικόνας, άλλωστε, της γερμανικής κυβέρνησης, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, διαδραμάτισε έναν ιδιαίτερο ρόλο στην απόφαση για υποδοχή των προσφύγων. Το καλοκαίρι του 2015 που η Γερμανία οικοδομούσε ένα φιλοπροσφυγικό προφίλ, εξελισσόταν και η σκληρή διαπραγμάτευση με την ελληνική κυβέρνηση, που ξεσήκωσε μεγάλο μέρος των κοινωνιών του δυτικού κόσμου, φωνάζοντας «this is a coup». Η Γερμανία ταυτίστηκε με τα σκληρά μέτρα λιτότητας, μια ταυτότητα που επιθυμούσε να αλλάξει για λόγους οικονομίας και διεθνούς πολιτικής.
Παράλληλα, η φιλοπροσφυγική στάση βοήθησε την καγκελάριο Μέρκελ να αποδυναμώσει μια πιθανή απόσχιση του SPD από την κυβέρνηση συνεργασίας, που θα χρησιμοποιούσε ως αφορμή μια συντηρητική διαχείριση του μεταναστευτικού.

Αποστολή εξετελέσθη

Γιατί, λοιπόν, η γερμανική κυβέρνηση ξανάκανε στροφή 180 μοιρών, περνώντας σε αποτρεπτική πολιτική για τους πρόσφυγες το 2016;
Επειδή, σύμφωνα με τον Μπερντ Μπελίνα, η αποστολή εξετελέσθη. Η εικόνα της Γερμανίας όντως κατάφερε να αλλάξει στα μάτια του κόσμου με τους πρόσφυγες να φωνάζουν «Merkel save us», αρκετά ώστε να μην χρειάζεται να συνεχιστεί η ίδια πολιτική. Όσον αφορά το δημογραφικό ζήτημα, δεν έχουν δοθεί επίσημα στοιχεία για το πώς επηρεάστηκε ο εργασιακός πληθυσμός, σύμφωνα με τον καθηγητή, αλλά σίγουρα ικανοποιήθηκε σε ένα άγνωστο ποσοστό η επιθυμία του κεφαλαίου.
Ταυτόχρονα, το κίνημα αλληλεγγύης που αναπτύχθηκε από τα κάτω κουράστηκε ιδιαίτερα, οι δυνάμεις του εξαντλήθηκαν και χάθηκε ο πρώτος ενθουσιασμός, με αποτέλεσμα να μειωθεί η συμμετοχή σημαντικά και άρα η πίεση προς την κυβέρνηση.
Από την άλλη, σημαντική ήταν η αύξηση του ρατσισμού, μετά και από τις εικόνες στην Κολωνία, οδηγώντας σε ένα «ηθικό πανικό» και κατασκευάζοντας την εικόνα των εγκληματιών μεταναστών και προσφύγων, ενώ το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία», έχει εκλεγεί σε 8 από τα 16 κρατίδια. Για ψηφοθηρικούς λόγους, λοιπόν, η ατζέντα έγινε πιο συντηρητική.
Τέλος, η καγκελάριος Μέρκελ βρέθηκε μπροστά στην πιθανότητα απόσχισης του άλλου κόμματος της κυβέρνησης συνεργασίας, του CSU, που πίεζε για αυστηρή μεταναστευτική πολιτική. Κάπως έτσι, σύμφωνα με τον Bernd Bellina, πέθανε το δόγμα της υποδοχής των προσφύγων.

Παράδειγμα προς αποφυγή

Ακόμα και αν οι περιπτώσεις της Γερμανίας και της Ελλάδας είναι πολύ διαφορετικές, είναι σημαντικό να προσπαθήσουμε να αποφύγουμε κάποια φαινόμενα που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν και εδώ. Όπως, για παράδειγμα, η εξάντληση των αλληλέγγυων, λόγω τυχόν κρατικής αποσυίας, που θα οδηγούσε στο μαρασμό του, ή η άνοδος του ρατσισμού, λόγω ηθικού πανικού των συστημικών ΜΜΕ. Όσον αφορά την κυβερνητική πολιτική, το προσφυγικό, όπως φάνηκε από το παράδειγμα της Γερμανίας, πρέπει να αντιμετωπιστεί με γνώμονα τα δικαιώματα των ανθρώπων και όχι για  άλλη πολιτική συναλλαγή, οδηγώντας στην εκμετάλλευσή τους.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet