Σύντομες σκέψεις με αφορμή το σποτ του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας

aliki

Της Αλίκης Κοσυφολόγου

Ενας πυροσβέστης σώζει ένα γατάκι, ένας ναυαγοσώστης σώζει μια όμορφη νεαρή γυναίκα, ένας γιατρός με «ματσο» προφίλ «πλαισιωμένος« από δύο «προκλητικά» ντυμένες νοσηλεύτριες διασχίζει με αποφασιστικά βήματα τον διάδρομο ενός δημόσιου νοσοκομείου για να σώσει τη ζωή ενός ηλικιωμένου. Μάρτυρας όλων αυτών των στιγμών υπερβατικού μάτσο ηρωισμού ένας «καθημερινός» άνθρωπος, ο οποίος όπως θα ήταν αναμένομενο μέσα στο πλαίσιο μιας τέτοιας αφήγησης υπερβολικών πράξεων, δεν θα μπορούσε ποτέ να διακριθεί και να είναι κάτοχος ενός τέτοιου επιπέδου υψηλού κοινωνικού κύρους, ωστόσο αυτό που μέχρι πρότινος λαμβάνεται ως δεδομένο στα τελευταία ενσταντανέ ανατρέπεται καθώς ένα διαφορετικό πρότυπο καθημερινού ήρωα αναδεικνύεται.
Αυτά και άλλα περιλαμβάνει το σκηνοθετημένο από τον Αργύρη Παπαδημητρόπουλο σποτ του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας με τίτλο «Τώρα μπορείς κι εσύ να γίνεις ήρωας» με πρωταγωνιστή τον ταλαντούχο Αργύρη Παπαδημητρίου, στενό συνεργάτη του Παπαδημητρόπουλου και βεβαίως πρωταγωνιστή του πολύ επιτυχημένου καλλιτεχνικά και εισπρακτικά Suntan του. Το σποτ έγινε viral, (σύμφωνα με την κυρίαρχη ορολογία των social media), τροφοδότησε μια ζωηρή συζήτηση κι προκάλεσε ένα εξώδικο από την Ένωση Νοσηλευτών/τριών προς το ΕΚΑ μόλις στις δύο πρώτες ημέρες της προβολής του.

Αντιδράσεις

Ειδικότερα, η Ένωση Νοσηλευτών/τριών χαρακτήρισε το σποτ κατάπτυστο υποστηρίζοντας ότι μέσα από τις εικόνες του σποτ διαδίδεται ένα αναχρονιστικό μήνυμα αναφορικά με την έμφυλη κατανομή των επαγγελμάτων στο χώρο της υγείας και υποτιμάται ο κρίσιμος κοινωνικά ρόλος του επαγγέλματος του νοσηλευτή και της νοσηλεύτριας. Αντίστοιχα, με υψηλότερους ή χαμηλότερους τόνους κριτική ασκήθηκε στον χαρακτήρα και τον ιδεολογικό προφίλ του σποτ σε άρθρα σε site ή μπλοκ ή διαδικτυακά έντυπα. Για παράδειγμα, ο Χ. Νάτσης γράφοντας στις 8.6 για το Unfollow υποστηρίζει μεταξύ άλλων ότι το σποτ «αποτελεί μια ελιτίστικη αναδίπλωση του σκηνοθέτη» καθώς και δείγμα της αλαζονείας του, εφόσον αδιαφορεί για το βαθμό στον οποίο το κοινό κατορθώνει να προσλάβει το επίπεδο της ειρωνείας που διαπερνά το σποτ (ο τίτλος του άρθρου: Αιμοδοσία και Suntan: η πορνικότητα της Φιλανθρωπίας). Με μικρότερη σφοδρότητα, ο Αντώνης Ντινιάκος στο Vice αναδεικνύει την όψη της κυρίαρχης αντικειμενικοποιητικής και σεξιστικής αναπαράστασης των νοσηλευτριών μέσα από τη λαϊκή κουλτούρα, υποστηρίζοντας πως το βίντεο δεν καταφέρνει να ξεφύγει -ακόμη κι αν οι προθέσεις ήταν διαφορετικές- από την αναπαραγωγή τέτοιων «διαχρονικών» στερεοτύπων (Αντώνης Ντινιάκος, Είναι υπερβολικές ή όχι οι αντιδράσεις για το Σποτ του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας; Vice, 9.6.2016).

Με χιούμορ

Στον αντίποδα, η ανακοίνωση που εξέδωσε η διοίκηση του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας υπερασπίστηκε τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο του σποτ, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για μια φρέσκια ιδέα, η οποία μέσα από το χιούμορ υπηρετεί την διάδοση του παναθρώπινου μηνύματος της αιμοδοσίας. Όπως υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση που υπογράφεται από την πρόεδρο του Δ.Σ. κα Χαρά Ματσούκα, πρόκειται για σάτιρα και διακωμώδηση των κυρίαρχων στερεοτύπων για την αρρενωπότητα και τη θηλυκότητα, η οποία επ’ ουδενί δε μπορεί να θεωρηθεί «σεξιστική».
Μέσα σε αυτό το κλίμα, ο σκηνοθέτης Αργύρης Παπαδημητρόπουλος, ενοχλημένος από την έκταση των αντιδράσεων, υπερασπίστηκε κι αυτός με την σειρά του το σποτ, λέγοντας πως οι κεντρικές ιδέες που υπηρετήθηκαν ήταν ο -μέσα από το χιούμορ- χλευασμός των κυρίαρχων στερεοτύπων περί ηρωισμού και η ανάδειξη της δύναμης των καθημερινών ανθρώπων.

Ειρωνεία των κυρίαρχων στερεοτύπων

Σε κάθε περίπτωση, ανεξάρτητα από την εκτίμηση του περισσότερου ή λιγότερο εύληπτου χαρακτήρα του μηνύματος - που δεν είναι βέβαια θέμα ήσσονος σημασίας όταν πρόκειται για καμπάνιες επικοινωνίας με στόχο την κοινωνική ευαισθητοποίηση- φαίνεται μάλλον λογικό και δίκαιο να λέγεται από τον δημιουργό του πως πρόκειται για ειρωνεία των κυρίαρχων στερεοτύπων για την ηρωικότητα, αφού τόσο οι μυώδεις γυαλιστεροί άνδρες- ήρωες όσο και οι γυναίκες από τις οποίες αυτοί αντλούν το θαυμασμό και την υψηλή κοινωνική επιθυμητότητα εμφανίζονται να είναι μέρη της ίδιας καρικατουριοποιημένης εντός του σποτ αφήγησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο «αφανής καθημερινός ήρωας» - εν προκειμένω ο εθελοντής αιμοδότης- γίνεται ένα σύγχρονος λαϊκός ήρωας με ηθικό πλεονέκτημα, ο οποίος μέσα σε συνθήκες κοινωνικής κρίσης και διάλυσης των υγειονομικών υποδομών συμβάλλει με αυταπάρνηση στις ανάγκες του συνόλου. Ο καθημερινός «ήρωας» -αιμοδότης που υποδύεται ο Αργύρης Παπαδημητρίου ενδεχόμενα να προεικονίζει την ανάδυση μιας τέτοιας εμβληματικής φιγούρας, αντίστοιχης με αυτήν του λαϊκού ήρωα, που υποδύθηκε στον ελληνικό μεταπολεμικό κινηματογράφο ο Θάνασης Βέγγος, ως ενός προτύπου καθημερινού και μάλλον ταλαιπωρημένου ανθρώπου, ταυτόχρονα γκροτέσκου αλλά και δραματικού.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet