Anti-government rally of the movement `Paraititheite` (Resign) in Syntagma square, Athens, Greece on June 15, 2016. / Αντικυβερνητική συγκέντρωση του κινήματος «Παραιτηθείτε» στην Πλατεία Συντάγματος, Αθήνα στις 15 Ιουνίου 2016.

Οποιος επιχειρεί να επαναλάβει την ιστορία, το πιο πιθανό είναι ότι θα βρει μπροστά του μια φάρσα. Αυτό που η ναυαρχίδα του ΔΟΛ διαλαλούσε επί μέρες ως «επιστροφή των αγανακτισμένων» στην πλατεία Συντάγματος, δεν ήταν παρά μια παρωδία του αυθόρμητου και πηγαίου κινήματος, που κάποτε κινητοποίησε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων επί πολλές εβδομάδες σ’ όλη την χώρα.
Δεν ήταν μόνο, ούτε τόσο, η περιορισμένη προσέλευση, εντελώς αναντίστοιχη με τις προσδοκίες που ίδιοι οι διαφημιστές της εκδήλωσης είχαν καλλιεργήσει. Δεν ήταν μόνο η απουσία οποιασδήποτε ανταπόκρισης των αμήχανων συγκεντρωμένων στα εμπρηστικά συνθήματα των μεγαφώνων, που έπεφταν στο κενό και ήταν τόσο φανερά ξεπατικωμένα από τα πιο απολίτικα συνθήματα της άλλοτε «πάνω πλατείας». Ήταν, κυρίως, η απουσία οποιασδήποτε αίσθησης αυθορμητισμού και κινηματικής διάθεσης, παρόλο που αυτό πρωτίστως ήθελαν να προβάλουν οι διοργανωτές της εκδήλωσης, τονίζοντας το χαρακτήρα της κινητοποίησης, δηλαδή ότι έγινε με τη χρησιμοποίηση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Εκείνο, πάντως, που προκάλεσε εντύπωση, καθώς η εκδήλωση του «παραιτηθείτε» εξελισσόταν ταυτόχρονα με την περιβόητη εκπομπή του κ. Μπογδάνου στον ΣΚΑΪ, είναι ότι η στάση τού κατ’ εξοχήν αντικυβερνητικού καναλιού απέναντί της ήταν από ψυχρά αντικειμενική έως απαξιωτική: αμφισβητήθηκε η λογική του συνθήματος «παραιτηθείτε» χωρίς εναλλακτική πολιτική πρόταση, λοιδωρήθηκε η αναντιστοιχία μεταξύ καλλιέργειας προσδοκιών και πραγματικής προσέλευσης, και γενικά υποβαθμίστηκε το ζήτημα. Φαντάζομαι πως κάπως διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα, αν «η πλατεία ήταν γεμάτη».

Καμία ομοιότητα, πολλές διαφορές


Επειδή, όμως, τα χρόνια περνούν και η μνήμη εξασθενίζει, με αποτέλεσμα να επωφελούνται αυτοί που έχουν ζωτικό συμφέρον να καλλιεργούν τη λήθη, θα ήταν χρήσιμο να θυμίσουμε κάποιες ουσιώδεις διαφορές του κινήματος των αγανακτισμένων από τις κωμικές απόπειρες απομίμησής του.
Πρώτα πρώτα, ο αυθόρμητος χαρακτήρας του. Δεν ήταν μύθος, όπως προσπαθούν να μας πείσουν. Ήταν ιστορική πραγματικότητα. Θυμάμαι σαν τώρα ότι στην «Εποχή» αναρωτιόμασταν και το συζητούσαμε, όταν άρχισαν οι πρώτες συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα, ποιοι τις καλούσαν, τι σόι άνθρωποι ήτανε κι αν μας έπαιρνε κι εμάς να πάμε. Και δεν μπορεί κανείς να μας κατηγορήσει ότι ήμασταν άσχετοι και ανίδεοι. Πολλώ δε μάλλον να ισχυριστεί ότι όλα αυτά ήταν οργανωμένα από τον ΣΥΡΙΖΑ. Αν ήταν, εμείς θα το ξέραμε πρώτοι .
Αλλά οι κινητοποιήσεις εκείνες, από τις πρώτες και διστακτικές μέχρι τις πραγματικές κοσμοπλημμύρες, δεν στηρίχτηκαν κυρίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ενισχύθηκαν και πολλαπλασιάστηκαν με τη ζωντανή επικοινωνία ανάμεσα σε ανθρώπους που συναντούσαν ο ένας τον άλλο σε τοπικές κινητοποιήσεις, σε μικρά και μεγαλύτερα κινηματικά σχήματα, που έβαζαν σε δράση κινητοποιημένους πολίτες και όχι απλά δραστήριους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ή άχρωμους και αχρωμάτιστους οπαδούς της ολικής αποπολιτικοποίησης.
Μια άλλη μεγάλη διαφορά από την απομίμηση που επιχειρήθηκε προχθές, ήταν πως τότε το αίτημα «να φύγει η κυβέρνηση» δεν ήταν αίτημα για ένα νέο μαγείρεμα μιας ακόμα κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας χωρίς εκλογές, όπως μας εξήγησαν με μεγάλη σαφήνεια οι επίσημοι εκπρόσωποι του «παραιτηθείτε» για τις δικές τους προθέσεις (βλέπε δηλώσεις Θ. Χειμωνά). Αντίθετα, το αίτημα των αγανακτισμένων ήταν να δοθεί η δυνατότητα στη λαϊκή θέληση να εκφραστεί, και να εκφραστεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να ανατραπεί το υπάρχον πολιτικό σκηνικό, να μην αναπαραχθεί. Οι σημερινοί επίδοξοι (απο)μιμητές το μόνο που μουρμουρίζουν ως πολιτική πρόταση είναι η επάνοδος στην κυβέρνηση αυτών που μόλις πριν από ενάμιση χρόνο μας κυβερνούσαν, και μάλιστα επί σαράντα συναπτά χρόνια. Επίσης, εκείνο το αυθόρμητο λαϊκό κίνημα, έστω κι αν δεν το κατάφερε, αποσκοπούσε στην κατάργηση των μνημονίων, ενώ οι σημερινοί επίδοξοι μιμητές του ανησυχούν μήπως δεν είναι σε θέση η σημερινή κυβέρνηση να τα εφαρμόσει, επειδή δεν τα πιστεύει βαθιά…

Η «κάτω πλατεία»

Όμως, όταν αύριο και μεθαύριο θα μιλάμε για τις «πλατείες», εκείνο που θα ξεχωρίζει σαν διακριτικό του κινήματος των αγανακτισμένων, είναι η λειτουργία της «κάτω πλατείας». Οι ανοιχτές δημόσιες συζητήσεις, στις οποίες μπορούσε να πάρει μέρος ένας πανεπιστημιακός δάσκαλος όπως κι ένας περαστικός, δοκιμάζοντας στην πράξη μια ιδανική ιδέα άμεσης δημοκρατίας, ισότιμης συμμετοχής στην αναζήτηση λύσεων. Ήταν μια πρακτική που έγινε αφορμή για γόνιμες θεωρητικές συζητήσεις σε όλη την Ευρώπη και πέρα από τα σύνορά της. Μια πρακτική που, καθώς τριγυρνούσα προχθές μπροστά στον Άγνωστο, αναρωτιόμουνα αν ήταν δυνατό να δοκιμαστεί από ανθρώπους σαν κι αυτούς που περνούσαν πλάι μου. Δηλαδή, από ανθρώπους που δεν ήθελαν κόμματα, δεν ήθελαν συνδικάτα, δεν ήθελαν χρώματα στη συγκέντρωσή τους. Ήθελαν μόνο, άχρωμο και άοσμο, τον αγνό λαό, σε μια αποθέωση του λαϊκισμού, που τόσο πολύ απεχθάνονται, ιδίως όταν πάει να αποκτήσει αριστερό πρόσημο. Ενός λαϊκισμού που αποπολιτικοποιεί σε βαθμό ακροδεξιού κακουργήματος τον πολίτη.
Όσο ετοίμαζαν τη συγκέντρωσή τους, όσο τη διαφήμιζαν από τα πρόθυμα κανάλια, δεν ήθελα να πω οτιδήποτε γι’ αυτή, μην τυχόν και θεωρηθεί «αναγόρευση» του αδιαπραγμάτευτου δικαιώματος του συνέρχεσθαι. Τώρα, όμως, μπορούμε να πούμε στους διοργανωτές τέτοιων εκδηλώσεων: μην παραιτηθείτε ποτέ από το αναφαίρετο δικαίωμά σας, καλό είναι, πάντως, να παραιτηθείτε από τη φιλοδοξία να γίνετε οι νέοι αγανακτισμένοι. Χρειάζονται άλλες προϋποθέσεις και άλλα προσόντα. Δεν αρκεί το σύνθημα «Tsipras go home». Γιατί ο Τσίπρας βρίσκεται εκεί που βρίσκεται, επειδή από ένα κοινωνικό κίνημα αναδύθηκε μια νέα πολιτική δύναμη. Εσείς, ακόμα κι αν στείλετε τον Τσίπρα στο σπίτι του, ποια νέα πολιτική δύναμη ελπίζετε να αναδείξετε στην κυβέρνηση; Μήπως την πιο παλιά απ’ όλες, τη γνωστή δεξιά αγκαλιά με το φοβικότερο απέναντι στην αριστερά κέντρο;


Χ. Γεωργούλας
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2023 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet