Αναζητώντας τους Ρομά που σπούδασαν

roma

Συζητάμε με τον Μανώλη Ραντή για την HEROMACT, μια Μη Κερδοσκοπική Οργάνωση που ιδρύθηκε από 7 Έλληνες Ρομά και στόχο έχει την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού των Ρομά. Η οργάνωση αυτή προσπαθεί να χτίσει τις γέφυρες που θα διευκολύνουν τη συνάντηση, τη συνύπαρξη και τη συμπόρευση όλων των κοινωνικών ομάδων. Πρώτος της σταθμός είναι ο εντοπισμός, η καταγραφή και η ευαισθητοποίηση Ρομά που έχουν τελειώσει μεταδευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια εκπαίδευση. Έτσι, θα ανατρέψουν το στερεότυπο του «αμόρφωτου Ρομά», ενώ θα μπορέσουν να οργανωθούν οι επιστήμονες Ρομά για να καταφέρουν να χτυπήσουν τον κοινωνικό αποκλεισμό.

 

Τη συνέντευξη πήρε η Ιωάννα Δρόσου

Ακούγεται πολύ ενδιαφέρουσα η προσπάθειά σας να εντοπίσετε τους Έλληνες Ρομά που έχουν σπουδάσει. Θα μπορούσατε να μας παρουσιάσετε συνοπτικά την εταιρεία και τους στόχους της;
Η Hellenic Roma Action (HEROMACT) είναι μια αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία, η οποία ιδρύθηκε τυπικά τον Μάρτιο του 2015 και αποτελείται μέχρι στιγμής από εφτά ανθρώπους. Είμαστε όλοι μας Ρομά και παλεύουμε εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια για την κοινωνική ένταξη των Ρομά. Η ιδέα για αυτή την προσπάθεια ξεκίνησε το 1995, όταν ο Γιάννης Γεωργίου πρότεινε να εντοπιστούν οι Έλληνες Ρομά που διαθέτουν πτυχίο τριτοβάθμιας ή μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Μας σαγήνευσε αυτή η πρόταση και έτσι προσπαθήσαμε να εντοπίσουμε αυτούς τους ανθρώπους. Μάλιστα, η πρώτη γραφή του καταστατικού έγινε το 1996. Όμως, γρήγορα σταματήσαμε γιατί διαπιστώσαμε ότι είναι λίγοι όσοι έχουν τα τυπικά αυτά εκπαιδευτικά προσόντα, αλλά κυρίως γιατί εκείνη την εποχή ήμασταν αρκετά πιο άπειροι και δεν μπορούσαμε να στηρίξουμε αυτή την προσπάθεια. Πριν ένα χρόνο, η ιδέα αυτή αναζωπυρώθηκε και ήταν πια ώριμη η στιγμή να υλοποιηθεί. Έτσι δημιουργήσαμε την HEROMACT, ώστε να προχωρήσουμε στον εντοπισμό, την ανίχνευση, τη δικτύωση και την ευαισθητοποίηση.

Ο φόβος του στιγματισμού

Ένα χρόνο μετά, έχετε πια στοιχεία για τους Ρομά που προχώρησαν στη μεταδευτεροβάθμια ή τριτοβάθμια εκπαίδευση;
Όταν θέλαμε να ξεκινήσει αυτή η προσπάθεια, θέλαμε η καταγραφή να γίνει πανελλαδικά. Όμως, η χρηματοδότηση που εξασφαλίσαμε δεν μας το επέτρεπε. Έτσι, το πρόγραμμα περιορίστηκε σε τρεις περιφέρειες, Κεντρική Μακεδονία, Θεσσαλία και Αττική, καθώς υπάρχει εκεί μεγάλη συγκέντρωση, ενώ είχαμε ήδη κάποια στοιχεία για αυτές τις περιοχές. Τελικά εντοπίσαμε περισσότερους και από όσους περιμέναμε. Μέχρι και σήμερα, ο αριθμός των ανθρώπων που δέχτηκαν είτε ως πτυχιούχοι είτε ως σπουδαστές να στηρίξουν αυτή την προσπάθεια, έχει ήδη ξεπεράσει τους 60 .

Αντιμετωπίσατε δυσκολίες στον εντοπισμό τους, αλλά και στο να συναινέσουν να δηλώσουν πως είναι Ρομά;
Ο εντοπισμός δεν ήταν το μόνο δύσβατο σημείο, διότι υπάρχουν άνθρωποι που δεν θέλουν να δηλώσουν την ιδιαιτερότητά τους ή άλλοι που δεν κατανοούν τη χρησιμότητα της συνάντησης όσων Ρομά έχουν αυτά τα εκπαιδευτικά κριτήρια. Γι’ αυτό και παλέψαμε να πάρουμε τη συναίνεση αρκετών για να συμμετέχουν σε αυτή την προσπάθεια. Όμως, όσο κουβεντιάζαμε με αυτούς τόσο καταλαβαίναμε πως είναι ανάγκη όλων η δικτύωση, απλά ήταν μια σκέψη που δεν είχε περάσει από το μυαλό όλων. Ξέρετε ο φόβος του στιγματισμού είναι ενεργός και τον αντιμετωπίσαμε στην προσπάθειά μας αυτή, καθώς υπήρξαν άνθρωποι που είχαν ενδοιασμούς πως η αποκάλυψη της ταυτότητά τους θα τους κοστίσει επαγγελματικά ή προσωπικά ή και κοινωνικά. Το όργανο που θέλουμε να προκύψει από αυτή την καταγραφή θα δηλώνει την ταυτότητα όσων συμμετέχουν σε αυτό πως είναι Ρομά. Στόχος μας είναι να προκύψει ένα σώμα Ρομά επιστημόνων, όπως τους δεκάδες που ήδη δραστηριοποιούνται και έχουν και ταυτότητα καταγωγής, όπως για παράδειγμα ο Σύλλογος Ποντίων Επιστημόνων ή Σύλλογος Κρητών Επιστημόνων.

Απαραίτητο σοκ

Επομένως, που θα απευθύνεται ένα τέτοιος όργανο;
Προς όλες τις κατευθύνσεις: την κοινωνία, τα ΜΜΕ, την πολιτική ηγεσία, την κοινωνία των Ρομά. Με κανέναν τρόπο η προσπάθειά μας δεν έχει στόχο να διαφοροποιήσει τους Ρομά από την ελληνική κοινωνία. Θέλουμε να καταλάβει, όσο γίνεται μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας, της πολιτικής ηγεσίας, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των ΜΜΕ, κ.λπ., ότι όσο πιθανό είναι να συναντήσεις Ρομά που είναι εξαθλιωμένοι, παραβατικοί ή περιθωριοποιημένοι, επίσης πιθανό είναι να συναντήσεις επιστήμονες και καταξιωμένους πολίτες, που προσφέρουν στην κοινωνία. Επομένως, μια ένωση Ρομά θα προκαλέσει το απαραίτητο σοκ, ώστε να μπει στο μυαλό του καθένα μας και η άλλη πλευρά του νομίσματος.

Πόσο δύσκολο είναι να σπουδάσει ένας Ρομά, από τη στιγμή που υπάρχει κοινωνικός αποκλεισμός και η πρόσβαση στο εκπαιδευτικό σύστημα είναι δύσκολη;
Όπως διαπιστώσαμε είναι πολύ δύσκολο. Γνωρίζουμε περιπτώσεις Ρομά που εγκατέλειψαν το σπίτι τους για να μην εγκαταλείψουν το σχολείο, άλλοι παντρεύτηκαν και έκαναν οικογένεια νέοι και επέστρεψαν στα θρανία δέκα χρόνια μετά, άλλοι άλλαζαν καταυλισμό και πήγαιναν σε συγγενείς, για να βρεθούν σε περιοχή που έχει κοντά νυχτερινό σχολείο, για να μπορούν να δουλεύουν. Θέλω να πω πως αυτό που ακούγεται αυτονόητο, πως ο μαθητής έχει το γραφείο του, το υπνοδωμάτιό του, την ησυχία του να συγκεντρωθεί στα μαθήματά του, στους Ρομά δεν είναι κανόνας. Κάθε ένας από αυτούς που σπούδασε έδωσε προσωπική μάχη να το καταφέρει.

Έχει χαθεί οποιοδήποτε άλλοθι

Τα προηγούμενα χρόνια έχουν υλοποιηθεί πολλά προγράμματα που αφορούν κοινότητες Ρομά και αναφέρονται στην κοινωνική τους ένταξη. Αυτά έχουν καταφέρει να αλλάξουν την κατάσταση;
Η αλήθεια είναι πως έχουν προκηρυχθεί πολλά προγράμματα, ελάχιστα όμως υλοποίησαν το σκέλος της κοινωνικής ένταξης. Στόχος τους ήταν, από την πλευρά της πολιτείας να φανεί πως κάτι κάνουν, κυρίως σε προεκλογικές περιόδους, και από άλλους οργανισμούς να κερδοσκοπήσουν εις βάρος των Ρομά. Οι μόνοι που δεν ωφελήθηκαν από αυτά τα προγράμματα ήταν οι δικαιούχοι. Από το 2001, η ελληνική πολιτεία έχει στα χέρια της ένα πολύ αναλυτικό σχέδιο, που συνδιαμορφώθηκε από 350 ανθρώπους από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Σε αυτό περιγράφεται με λεπτομέρεια τι πρέπει να γίνει σε κάθε γειτονιά ή καταυλισμό, για να επιτευχθεί ο στόχος της κοινωνικής ένταξης. Το πλάνο αυτό είναι κοστολογημένο και με σαφή χρονοδιαγράμματα, αλλά δυστυχώς είναι θαμμένο σε συρτάρια. Κανείς δεν το αξιοποίησε. Επομένως, έχει χαθεί από το 2001 όποιο άλλοθι αποτυχίας της όποιας προσπάθειας κοινωνικής ένταξης.

Προκηρύχθηκαν ήδη νέα προγράμματα ΕΣΠΑ. Σε αυτά τι προβλέψεις υπάρχουν για τους Ρομά;.
Το νέο ΕΣΠΑ 2014-2020 προβλέπει υποχρεωτική αναφορά στους Ρομά στα προγράμματα των περιφερειών. Μάλιστα, αναφέρει πως στον συνολικό προϋπολογισμό που θα υποβάλλει μία περιφέρεια για να αιτηθεί πρόγραμμα ΕΣΠΑ, το 20% πρέπει να αναφέρεται στο θεματικό στόχο 9, που αφορά την καταπολέμηση της κοινωνικής ανισότητας, εκ του οποίου το 1/4 έως και 1/3 πρέπει να αφορά Ρομά. Επομένως, το 5% του συνολικού προϋπολογισμού κάθε περιφέρειας πρέπει να αφορά δράσεις για τους Ρομά. Το ζήτημα είναι να διασφαλιστεί πως αυτή η δέσμευση θα τηρηθεί. Και εμείς, σε περίπτωση που δεν γίνει αυτό, είμαστε υποχρεωμένοι να αναφερθούμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πάντως, γνωρίζω ήδη πως στην Αττική, τη Θεσσαλία, την Κεντρική Μακεδονία, την Κρήτη και τη Δυτική Ελλάδα υπάρχει αναφορά στους Ρομά.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2022 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet