Του Θάνου Χατζόπουλου

Σε μια εναγώνια αναζήτηση συμμάχων τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς έχει επιδοθεί η κυβέρνηση, καθώς η δεύτερη φάση της αξιολόγησης τον Σεπτέμβριο θα περιέχει πολλά «κοφτερά» σημεία. Από τις ιδιωτικοποιήσεις και το Υπερ-ταμείο (η διάταξη για πλήρη ασυλία των εμπειρογνωμόνων κατατέθηκε ήδη στη Βουλή) έως το πακέτο των εργασιακών: συλλογικές συμβάσεις, ομαδικές απολύσεις και συνδικαλιστικά δικαιώματα.
Μέχρι στιγμής, όμως, τα μηνύματα που έρχονται και από τις δύο κατευθύνσεις δεν είναι ενθαρρυντικά. Αν εξαιρέσουμε τον αμερικανό υπουργό Οικονομικών που είπε έναν καλό λόγο –αβαντάροντας όμως στην ουσία το ΔΝΤ στο θέμα της ελάφρυνσης του χρέους– σύμμαχοι δεν έχουν βρεθεί.

Το ζητούμενο του κουαρτέτου

Ο Πιερ Μοσκοβισί όχι μόνο δεν ήθελε να ακούσει οτιδήποτε για το πλεόνασμα και το χρέος αλλά έστειλε σαφές μήνυμα και για τα εργασιακά. «Χώρες οι οποίες απελευθέρωσαν την αγορά εργασίας πέτυχαν αύξηση της απασχόλησης, κάτι το οποίο στην Ελλάδα είναι βασικό ζητούμενο» είπε.
Το τι σημαίνει «απελευθέρωση της αγοράς εργασίας» το είχαν παραθέσει αναλυτικά τις προηγούμενες μέρες τόσο το κουαρτέτο των δανειστών, με την έκθεση που υπέβαλε στη Διεθνή Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων όσο και το ΔΝΤ στην έκθεσή του για την ευρωζώνη.
Τα δύο κείμενα κινούνται στο ίδιο πνεύμα: διατήρηση του νομοθετικού πλαισίου της περιόδου 2010-2013 για τον καθορισμό του κατώτατου μισθού (δηλαδή 586 ευρώ μικτά για τους άνω των 25 και 510 για τους νεότερους και υπερίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων έναντι των κλαδικών), κατάργηση τριετιών και 13ου και 14ου μισθού, αύξηση του ορίου των ομαδικών απολύσεων από 5% σε 10% και αλλαγές στον συνδικαλιστικό νόμο ώστε να δυσχεραίνεται η κήρυξη απεργίας. Και όλα αυτά στο όνομα της ευθυγράμμισης με τις «βέλτιστες πρακτικές που ισχύουν στην ΕΕ», όπως ρητά προβλέπει και το συμπληρωμένο Μνημόνιο που δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 16 Ιουνίου.

Οι σύμμαχοι

Απέναντι σ’ αυτό το μέτωπο η κυβέρνηση θα ήθελε να σχηματιστεί μια «συμμαχία της λογικής» από χώρες (βασικά του Νότου) και φορείς (όπως η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας) που αντιλαμβάνονται πως η περαιτέρω απορύθμιση αποδεδειγμένα δεν οδηγεί στην ανάκαμψη.
Το σχήμα φαίνεται λογικό, αλλά δεν στηρίζεται στην πραγματικότητα. Τουλάχιστον δύο από τις χώρες του Νότου που θα μπορούσαν να ενταχθούν σε αυτή τη συμμαχία έχουν περάσει στο αντίπαλο στρατόπεδο. Η Γαλλία του Ολάντ μόλις πριν μερικές μέρες πέρασε με διάταγμα το νόμο Μακρόν και η Ιταλία του Ρέντσι πρόσφατα θέσπισε ένα σκληρό νόμο για τη συνδικαλιστική δράση. Μοναδικοί εν δυνάμει σύμμαχοι απομένουν η Διεθνής Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων και η ILO που από το 2014 έχει αποφανθεί πως «το ισχύον νομικό πλαίσιο για τις ομαδικές απολύσεις και τη λειτουργία των συνδικάτων εναρμονίζεται με τα κοινοτικά και διεθνή εργασιακά πρότυπα».
Πηγές του υπουργείου Εργασίας εκφράζουν αισιοδοξία για το πόρισμα της Επιτροπής, ενώ η συμβολή του ILO στις διαβουλεύσεις προβλέπεται στο Μνημόνιο. Όμως ούτε η «Επιτροπή Σοφών» ούτε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας είναι εκείνοι που θα αποφασίσουν. Τα πορίσματά τους προσφέρουν ίσως επιχειρήματα στην ελληνική πλευρά, αλλά η διαπραγμάτευση με τους δανειστές δεν γίνεται με όρους ισοτιμίας αλλά επιβολής του νεοφιλελεύθερου δόγματος που κυριαρχεί στην ΕΕ.

Για ένα ενιαίο μέτωπο

Στο εσωτερικό μέτωπο το υπουργείο Εργασίας κατέβαλε πολλές προσπάθειες να φέρει όλους τους κοινωνικούς εταίρους στο ίδιο τραπέζι με στόχο να συγκροτηθεί ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στις επιθετικές διαθέσεις των δανειστών και κυρίως του ΔΝΤ. Προς στιγμή φαινόταν ότι το πέτυχε αν και χρειάστηκε να στρογγυλέψει το πλαίσιο για να καμφθούν οι αντιρρήσεις του ΣΕΒ όσον αφορά τις ομαδικές απολύσεις.
Σε κοινή δήλωση που υπέγραψαν οι εργοδοτικοί φορείς και η ΓΣΕΕ την Τρίτη διακήρυξαν πως συμφωνούν στην επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τον καθορισμό του κατώτατου μισθού από τους κοινωνικούς εταίρους, τη διατήρηση του 13ου και 14ου μισθού και στη μη επαναφορά του δικαιώματος του λοκ άουτ.
Η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας πόνταρε σε αυτή τη δήλωση ώστε να περιορίσει την ατζέντα των συζητήσεων με το κουαρτέτο μόνο στα τρία ζητήματα που προβλέπει το τρίτο Μνημόνιο (επαναφορά των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τις ομαδικές απολύσεις και το συνδικαλιστικό νόμο). Μάλιστα εκτιμούσε πως με την πρόνοια ο κατώτατος μισθός να καθορίζεται από το διάλογο των κοινωνικών εταίρων και όχι με κυβερνητική απόφαση, ξεπερνάει το σκόπελο του μνημονίου που απαγορεύει να αλλάξει την ισχύουσα νομοθεσία. Αν καλούμασταν να νομοθετήσουμε τότε η μόνη επιλογή που θα είχαμε, λόγω Μνημονίου, θα ήταν να κατέβουμε και από τα 586 ευρώ, λένε από το υπουργείο. Ταυτόχρονα, θεωρούσε πως με αυτόν τον τρόπο θα ήταν πιο εύκολο να απομονωθεί στην πορεία των συζητήσεων το ΔΝΤ και να βρεθεί μια κοινή φόρμουλα με τους υπόλοιπους του κουαρτέτου για τις συλλογικές συμβάσεις και θα κατάφερνε να μην επηρεαστεί ο πυρήνας του 1264, όσον αφορά την κήρυξη απεργίας συναινώντας μόνο στην κατάργηση (ή σημαντικό περιορισμό) των συνδικαλιστικών αδειών και κάποιων άλλων συνδικαλιστικών «προνομίων». Όσον αφορά τις ομαδικές απολύσεις ζήτησε αναβολή των συζητήσεων εν αναμονή της σχετικής απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου (που κατά πάσα πιθανότητα θα δικαιώσει την εργοδοτική πλευρά που θεωρεί το όριο του 5% με υπουργική απόφαση εμπόδιο στην προσπάθεια ανάκαμψης των επιχειρήσεων που απολύουν).

Συμπόρευση του ΣΕΒ με το ΔΝΤ

Όμως, την Παρασκευή ο ΣΕΒ μέσω του εβδομαδιαίου δελτίου για την ελληνική οικονομία συμπαρατάχθηκε με το ΔΝΤ και τους δανειστές συνολικά.
Οι βιομήχανοι ζητούν να διασφαλιστεί πως το κράτος δεν θα επεμβαίνει στον καθορισμό του κατώτατου μισθού, ώστε να μη «μπορεί ένας λαϊκιστής υπουργός Εργασίας να δώσει υπερβολικές αυξήσεις μόλις δει τα πρώτα σημάδια της ανάκαμψης» και αντιγράφουν όλα τα σημεία της έκθεσης του ΔΝΤ για την κατίσχυση των επιχειρησιακών συμβάσεων, την κατάργηση «της λεγόμενης υποχρεωτικής διαιτησίας, όπως εφαρμόζεται στην Ελλάδα», την απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων και την «εκλογίκευση» της απεργιακής νομοθεσίας «σε τομείς που παρέχουν υπηρεσίες κοινής ωφέλειας ή που εξυπηρετούν το γενικό οικονομικό συμφέρον (ηλεκτρισμός, ύδρευση, επικοινωνίες, μεταφορές, υγεία, κ.λπ)». Μάλιστα, προτείνουν να αλλάξει ο 1264 ώστε να απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία για να ληφθεί απόφαση για απεργία.

Χωρίς ισχυρά όπλα

Χωρίς ουσιαστική δυνατότητα να συγκροτηθεί μα συμμαχία κορυφής σε επίπεδο ΕΕ και την ακύρωση της συναίνεσης στο εσωτερικό μέτωπο η κυβέρνηση, παρά την αισιοδοξία της ηγεσίας του υπουργείου, φαίνεται να προσέρχεται στην αρένα του Σεπτεμβρίου σαν τους πρώτους Χριστιανούς απέναντι στα λιοντάρια του Κολοσσαίου.
Μοναδικό όπλο που της έχει απομείνει είναι η επίκληση της Κοινωνικής Ευρώπης. «Το διακύβευμα της διαπραγμάτευσης για τα εργασιακά είναι η επιστροφή της Ελλάδας στην κοινωνική Ευρώπη» δηλώνει συνεχώς ο Γ. Κατρούγκαλος. Ο υπουργός δηλώνει πως «δεν θα δεχθούμε τίποτα ασύμβατο με το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, το οποίο βασίζεται στον κοινωνικό διάλογο, στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, στο να ρυθμίζεται η αγορά από τα κοινωνικά δικαιώματα».
Όμως δεν υπάρχει δεν υπάρχει τέτοιο κοινωνικό μοντέλο στο οποίο μπορεί κανείς να στηριχθεί. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής μια Ευρωπαϊκή Συνθήκη για τα κοινωνικά δικαιώματα, ένα κοινωνικό Μάαστριχτ.
Μπορεί στη Γερμανία να είναι κατοχυρωμένες οι συλλογικές συμβάσεις (εξαιτίας της ισχύος των συνδικάτων), αλλά σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ το επιτρεπόμενο ποσοστό ομαδικών απολύσεων είναι 10%.

Το όραμα της Κομισιόν

Η Κομισιόν επεξεργάζεται πρόταση για έναν «Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων». Μια πρόγευση για το τι θα περιλαμβάνει έδωσε η επίτροπος για θέματα Απασχόλησης Μαριάν Τάισεν. Είπε συγκεκριμένα σε συνέντευξή της στο ΑΠΕ:
–Δεν απαγορεύουμε τις ομαδικές απολύσεις γιατί έτσι αποθαρρύνονται οι επενδυτές. Δεν θέλουμε σε περίπτωση που κάτι δεν πάει καλά, η διοίκηση να μπορεί να μπλοκάρει τις αποφάσεις του επιχειρηματία.
–Η ευελιξία από μόνη της δεν είναι αρκετή για την ανάκαμψη. Όμως βλέπουμε ότι ως μέτρο αποδίδει και θα περιλαμβάνεται στις συστάσεις της Κομισιόν για την οικονομική διακυβέρνηση. Ευελιξία σημαίνει καλύτερες σχέσεις εργασίας για όλους και μεγαλύτερη προοπτική για τους νέους.
Αν σ’ αυτό το πακέτο προσθέσει κανείς τις προτάσεις που συνυπογράφει η Κομισιόν  προς την Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων έχει μια καλή εικόνα για το πώς θα μοιάζει το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο.
Όποια πέτρα του Μνημονίου και να προσπαθήσεις να σηκώσεις πέφτεις πάνω στον ογκόλιθο που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια υπαρκτή Ευρώπη που όπως έγραψε πριν κάμποσους μήνες ο Σερζ Αλιμί στην Μοντ Ντιπλοματίκ «δεν θέλουμε πια».
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet