giourgos

Του Κωστή Γιούργου

Στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ η ενωμένη Ευρώπη κατέχει κεντρική θέση. Μια Ευρώπη βασισμένη στην αλληλεξάρτηση Γαλλίας-Γερμανίας, πειστική για τα υπόλοιπα μέλη της και συνδεδεμένη με τις ΗΠΑ κατά τρόπο που εγγυάται την αποτελεσματική άσκηση της αμερικανικής επικυριαρχίας παγκοσμίως. Η ισόρροπη σχέση Γαλλίας-Γερμανίας έχει κρίσιμη σημασία προκειμένου να ευοδωθεί το ευρωπαϊκό εγχείρημα στη λογική της αμερικανικής γεωπολιτικής, που αντιλαμβάνεται την Ευρώπη ως το προγεφύρωμα των ΗΠΑ στην Ευρασία, για τη διατήρηση του οποίου προγεφυρώματος δεν έπαψαν να ενδιαφέρονται ούτε μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, προκειμένου να υπηρετηθεί ο στόχος για μια Ευρώπη ενωμένη στα μέτρα των δικών τους σχεδιασμών, οι ΗΠΑ αποφεύγουν συστηματικά κάθε αναφορά στο δυσάρεστο παρελθόν των ενδοευρωπαϊκών διενέξεων, φροντίζοντας να υπερτονίζουν τα θετικά της συνεισφοράς της Γαλλίας και της Γερμανίας. Αποφεύγοντας, επιπλέον, να επικαλούνται παλιούς φόβους για ένα διμερή διακανονισμό ανάμεσα στη Γερμανία και τη Ρωσία για τη διαχείριση των τυχών της Κεντρικής Ευρώπης, για έναν αδιαμεσολάβητο διακανονισμό που θα επέτρεπε στις δύο αυτές δυνάμεις να διαδραματίζουν δεσπόζοντα ρόλο στην κατανομή ισχύος στη Γηραιά Ήπειρο ερήμην των ΗΠΑ. Η Ουάσιγκτον θεωρεί κρίσιμο να αποφευχθεί κάθε ουσιαστική σύγκλιση μεταξύ των δύο, προκρίνοντας για τη Γερμανία έναν προέχοντα ρόλο στο παιχνίδι της σταθερότητας μιας ενωμένης Ευρώπης, με τη Ρωσία σε ρόλο αποδυναμωμένου παρατηρητή. Οι ΗΠΑ εκτιμούν ότι μια ενδεχόμενη αποτυχία των σχεδιασμών τους για μια Ευρώπη ενωμένη στη βάση αυτών των προδιαγραφών θα άνοιγε το δρόμο στην αναβάθμιση του γεωπολιτικού ρόλου είτε της Ρωσίας είτε της Γερμανίας στην Ευρώπη, αλλά και ευρύτερα, με κίνδυνο τη δική τους εκπαραθύρωση. Ανησυχούν μπροστά στο ενδεχόμενο, σε περίπτωση που ήθελε δημιουργηθεί ανάμεσα στις δύο αυτές δυνάμεις ένα πεδίο συνεννόησης για τις τύχες της Ευρώπης, ότι το λιγότερο που θα μπορούσε να συμβεί θα ήταν να γίνει η Γερμανία περισσότερο κατηγορηματική και, κατά περίπτωση, ενοχλητικά αμετακίνητη στην υπηρέτηση των συμφερόντων της όπως τα αντιλαμβάνεται η ίδια.

Προγεφύρωμα στο «Μεγάλο Παιχνίδι»

Οι ΗΠΑ θεωρούν ότι μόνο η επιτυχής έκβαση του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ενοποίησης εγγυάται τη μακροημέρευση του δικού τους ρυθμιστικού ρόλου στην ευρωπαϊκή υπο-ήπειρο της Ευρασίας, στην οποία εξακολουθούν να πιστεύουν ότι θα παιχτεί το «Μεγάλο Παιχνίδι», τη διαχείριση του οποίου παρέλαβαν από την καταρρέουσα βρετανική αυτοκρατορία. Στο βαθμό, συνεπώς, που εξασφαλίζουν, μέσω της ενοποίησης, ότι τα συμφέροντα της Γερμανίας θα συμπίπτουν με τα συμφέροντα της Ενωμένης Ευρώπης και του ΝΑΤΟ, αισθάνονται ήσυχοι ότι η διαδικασία ενοποίησης της Ευρώπης θα αναχαιτίζει τον κίνδυνο ανάδυσης μιας πιο «εθνοστρεφούς» αντίληψης της Γερμανίας στο πώς η τελευταία αυτή αντιλαμβάνεται την ευρωπαϊκή «τάξη», αντίληψη που θα μπορούσε να αποβεί επιβλαβής για την ευρωπαϊκή σταθερότητα, όπως την αντιλαμβάνονται οι ΗΠΑ.
Και οι λόγοι που έχουν να ανησυχούν γι’ αυτό μάλλον δεν είναι αβάσιμοι, καθώς η γερμανική πλευρά υποκύπτει κατά καιρούς στον πειρασμό να κάνει αισθητές τις προθέσεις της, όπως στην περίπτωση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, που, υπό την ιδιότητα του επικεφαλής, την εποχή εκείνη, του χριστιανοδημοκρατικού κόμματος και προαλειφόμενος για διάδοχος του Χέλμουτ Κολ στην καγκελαρία, σε δήλωσή του δημοσιευμένη στην «Politicen Sondag» της 2 Αυγούστου 1996, κυριευμένος από την έπαρση και την ανυπομονησία που τον χαρακτήριζε, είπε ότι η Γερμανία δεν είναι πλέον «το δυτικό προπύργιο εναντίον της Ανατολής, γίναμε το κέντρο της Ευρώπης». Ανατρέχοντας, μάλιστα, σε ένα μάλλον συγκεχυμένο ιστορικό παρελθόν από το οποίο ο γερμανικός εθνικισμός αντλεί στοιχεία της «αφήγησής» του, ολοκλήρωσε, αφήνοντας πολλά υπονοούμενα: «Τις μακρόχρονες περιόδους κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα … η Γερμανία συμμετείχε δημιουργώντας τάξη στην Ευρώπη».

Μια περιοχή γερμανικής επικυριαρχίας;

Προεκτείνοντας διακηρύξεις τέτοιου είδους στη φυσική τους κατάληξη, οι ΗΠΑ δικαιολογημένα θεωρούν ότι στην αντίληψη αυτή η κεντρική Ευρώπη δεν θα ήταν απλώς μια περιοχή της Ευρώπης στην οποία η Γερμανία θα υπερείχε οικονομικά, αλλά θα μεταβαλλόταν σε μια περιοχή γερμανικής πολιτικής επικυριαρχίας. Αυτό είναι κάτι που εμπερικλείει τον κίνδυνο για τις ΗΠΑ να καταστεί η Γερμανία κέντρο παραγωγής ανεξάρτητης πολιτικής απέναντι στην Ανατολή και τη Δύση, δηλαδή απέναντι στη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με αποτέλεσμα η Ευρώπη να εκλείψει ως προγεφύρωμα της αμερικανικής ισχύος στην Ευρασία.
Έτσι ερμηνεύεται η φροντίδα των ΗΠΑ να μην αποτύχει το ευρωπαϊκό ενοποιητικό εγχείρημα, αλλά και οι κατά καιρούς παροτρύνσεις τους για μια λιγότερο γερμανοκεντρική διαχείρισή του. Αλλά και, επίσης, η εντυπωσιακή στροφή του ΔΝΤ αναφορικά με τη διαχείριση που πρέπει να επιφυλαχθεί στο ελληνικό δημόσιο χρέος.  Πρόκειται για μια τροπή που είναι βέβαιο ότι θα βαρύνει αποφασιστικά στους τακτικούς σχεδιασμούς της ελληνικής κυβέρνησης για την πολιτική διαπραγμάτευση του χρέους, ζήτημα καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή έκβαση των σχεδιασμών της για παραγωγική ανασυγκρότηση και έξοδο από τα μνημονιακά αδιέξοδα.
Είναι παραπάνω από βέβαιο ότι η Ουάσιγκτον είδε ως επιβεβαίωση των ανησυχιών της για τις γερμανικές βλέψεις την προχθεσινή παρέμβαση του Β. Σόϊμπλε υπέρ της επιεικούς μεταχείρισης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στο θέμα των κυρώσεων για παραβίαση των ευρωζωνικών δημοσιονομικών κανόνων, σε αντιδιαστολή με την εκ μέρους του σκαιή απόρριψη κάθε επιείκειας προς την Ελλάδα, όταν μάλιστα, όπως σχολίασε το «Spiegel», οι σοβαροί οικονομολόγοι προειδοποιούσαν ότι η αυστηρή λιτότητα στραγγαλίζει κάθε προοπτική ανάκαμψης της χώρας. Κάτι που, προοπτικά, υπονομεύει την ευρωπαϊκή ενοποίηση, εντείνοντας έτσι τις υποψίες των Αμερικανών ότι οι Γερμανοί φαντάζονται μια Ευρώπη απομακρυσμένη από τους δικούς τους σχεδιασμούς και ανησυχητικά όμοια με μια Ευρώπη στα μέτρα των γερμανικών φιλοδοξιών.
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet