MHTS28

Ο Κώστας Σκανδαλίδης είναι ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, με σημαντικό ρόλο στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του πολιτικού χώρου του κέντρου. Γι’ αυτό και δεν γίνεται να περάσουν απαρατήρητες οι επισημάνσεις του σε κείμενό του υπό τον τίτλο «Η κεντροαριστερά είναι εδώ» στα «Νέα» (25-7-2016):
«[Η κεντροαριστερά] οφείλει να απαιτήσει και να διεκδικήσει από τους Έλληνες να διορθώσουν με την ψήφο τους την ιστορική ανορθογραφία του 2012. Γιατί τα όσα ακολούθησαν αποδεικνύουν την ιστορική αδικία απέναντι στο χώρο, που πολεμήθηκε λυσσαλέα τόσο στα Ζάππεια, όσο και στις πλατείες των Αγανακτισμένων. Αν ύστερα από αυτή τη δραματική εμπειρία και τα δεινά που συσσωρεύονται σήμερα, ο λαός αποφανθεί αυτή η ανορθογραφία θα συνεχιστεί, θα έχει και την ευθύνη της επιλογής του».
Πρώτα πρώτα, ο καθένας ξεχωριστά και όλοι μαζί κάθε φορά που θα βρεθούμε μπροστά στην κάλπη, έχουμε την ευθύνη της επιλογής μας, έτσι κι αλλιώς, και δεν χρειάζεται να μας τονώσει το αίσθημα «ενοχής» κανένας.
Γιατί, λοιπόν, αυτή η επίκληση της ευθύνης/ενοχής; Διότι το κέντρο του Κ. Σκανδαλίδη «απαιτεί» δικαίωση, χωρίς να αναλάβει οποιαδήποτε ευθύνη. Δεν αναζητάει μια κριτική επαναθεώρηση, απαιτεί διόρθωση της «ιστορικής ανορθογραφίας του 2012».
Τι ακριβώς συνέβη το 2012 (που δεν είχε συμβεί το 2009, το 2010, το 2011); Το ΠΑΣΟΚ συρρικνώθηκε εκλογικά σε απελπιστικό βαθμό, αφού είχε εμπλακεί σε κυβερνητική συνεργασία με τη ΝΔ. Κι αυτό, λέει ο Κ. Σκανδαλίδης, αποτελεί «ιστορική αδικία», δεν το βλέπει σαν αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών τού κόμματός του. Προβαίνει, μάλιστα, στην απρέπεια να ταυτίζει μια μεθοδική αντιπολιτευτική τεχνική (τα Ζάππεια της ΝΔ) με τις πλατείες, που αποτέλεσαν πηγαίο κίνημα.

Ποιος τρώει το δίκιο του ΠΑΣΟΚ  

Κοινό υπόβαθρο στα επιμέρους τμήματα αυτής της γενικής συλλογιστικής είναι ότι απουσιάζει οποιαδήποτε αναγνώριση ευθύνης για κάποια πολιτικά λανθασμένη επιλογή. Τελικά, η ανορθογραφία (του εκλογικού σώματος) ήταν πως δεν κατάλαβε ότι το ΠΑΣΟΚ είχε ανέκαθεν δίκιο. Το εκλογικό σώμα, για ένα κέντρο όπως το περιγράφει ο Κ. Σκανδαλίδης, δεν συντίθεται από τάξεις, στρώματα, ομάδες κοινωνικές, δεν χαρακτηρίζεται από τις σχέσεις που διαμορφώνουν μεταξύ τους αυτές οι διαστρωματώσεις του, αλλά και με τους πολιτικούς εκφραστές των συμφερόντων τους. Στη διάρκεια των ετών 2009-2015 δεν συνέβησαν θεμελιώδεις ανακατατάξεις στο ελληνικό κοινωνικό σώμα, δεν μετατέθηκαν τα όρια μεταξύ κοινωνικών διαστρωματώσεων, συνεπώς και οι σχέσεις μεταξύ τους. Όλοι περιμένουν σε μια παγωμένη ακινησία να ξαναγυρίσουν στην αρχή, στο 2009, επανορθώνοντας μια ιστορική αδικία και διορθώνοντας μια ιστορική ανορθογραφία.
Η πραγματικότητα, βέβαια, βοά και αποτυπώνεται σε μια πρόσφατη σχετικά έρευνα της ΔΟΕ, που παρουσιάστηκε σε συνέδριό της από τους καθηγητές Μ. Καραμεσίνη και Στ. Γιακουμάτο. Εκεί βλέπουμε, αν διαβάζουμε σωστά, ότι τα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, από τα οποία κυρίως αντλεί το πολιτικό κέντρο, μεταξύ 2008 και 2013 σε ποσοστό 30% μετατοπίστηκαν δραματικά προς τα κάτω, βυθιζόμενα κάτω από τα όρια της φτώχειας. Και το γιατί συνέβη αυτό, το γνωρίζουμε πια πολύ καλά: ήταν αποτέλεσμα συγκεκριμένων πολιτικών υπό τον γενικό όρο «πολιτικές λιτότητας». Αυτό και μόνο θα αρκούσε, ίσως, για να διαρραγεί η, εκλογική τουλάχιστον, σχέση του κέντρου με τα παραδοσιακά συγγενικά του τμήματα του εκλογικού σώματος.
Ακριβώς επειδή οι επίδοξοι αναμορφωτές του κέντρου δεν φαίνεται να έχουν σκοπό να δουν ποιες δικές τους επιλογές προκάλεσαν την αποστασιοποίηση εκατομμυρίων ψηφοφόρων, δεν είναι πιθανό να ξαναβρούν επαφή με το τμήμα αυτό του εκλογικού σώματος και του κοινωνικού επίσης. Ακόμα και όσοι εξ αυτών δεν έχουν φτωχοποιηθεί, δεν γίνεται να ικανοποιηθούν με την απουσία αυτοκριτικής και με την απλή επίκληση της επανόρθωσης μιας ιστορικής αδικίας/ανορθογραφίας. Γιατί το πρώτο πράγμα που θέλουν να τους εξηγηθεί, είναι ποιες πολιτικές προκάλεσαν τη σε βάρος τους «αδικία» και «ανορθογραφία». Όταν αυτό το λεπτό σημείο δεν αγγίζεται από το κέντρο, είναι επόμενο να επωφελείται εκλογικά η δεξιά, γιατί δίνει πιο εύληπτες νεοφιλελεύθερες απαντήσεις. Επίσης, είναι αναμενόμενο και το κέντρο από αυτή τη σκοπιά να τείνει να συμπαραταχθεί μαζί της, αφενός διαπιστώνοντας μια πλαστή κοινότητα συμφερόντων, αφετέρου ελπίζοντας να μη χάσει επαφή τουλάχιστον με τα ανώτερα μεσοστρώματα.

Η εικόνα της αριστεράς για το κέντρο

Αν, όμως, χρειάζεται το κέντρο μια φορά να αναρωτηθεί και να απαντήσει στα κρίσιμα αυτά ζητήματα έχοντας αναφορές στις πραγματικές ανακατατάξεις που σημειώνονται στο κοινωνικό σώμα, η αριστερά χρειάζεται να το κάνει εκατό φορές. Ο ΣΥΡΙΖΑ, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, χρειάζεται μια καλά επεξεργασμένη και με επιμονή εφαρμοζόμενη πολιτική συμμαχιών, που να στηρίζεται στα πόδια της και να μην έχει κυρίως επικοινωνιακό ή συμβολικό χαρακτήρα, όπως γίνεται μέχρι σήμερα. Ακόμη και πρόσφατα, με την ευκαιρία της νομοθετησης της απλής αναλογικής, η πολιτική του απέναντι στο κέντρο δεν είχε βάθος και ένταση. Μπορεί ο πρωθυπουργός να εμφανίστηκε, προσφέροντας το «δώρο» της απλής αναλογικής σε ένα κέντρο που δεν ήταν διατεθειμένο να το δεχθεί ως στοιχείο ενεργότερης εμπλοκής του στη λογική των συμμαχιών με την αριστερά, αλλά αυτά τα πράγματα δεν γίνονται ούτε στη διάρκεια της συζήτησης στην ολομέλεια, ούτε πολύ περισσότερο σε μια κατ’ ιδίαν συζήτηση με τους ηγέτες του κέντρου. Μπορούν να έχουν αποτελέσματα ως τμήματα μιας μεσοπρόθεσμης στρατηγικής, ενός σχεδίου που παίρνει υπόψη του τόσο τις αδυναμίες του κέντρου, όσο και τις δυνατότητές του και τις υπαρκτές κοινωνικές αναφορές του.

Τακτική ψηφοθηρίας ή στρατηγική συμμαχιών;

Αν η τακτική του ΣΥΡΙΖΑ έναντι του κέντρου περιοριστεί σε μια κοντόθωρη προσπάθεια απόσπασης ψηφοφόρων, η αποτελεσματικότητά της δεν θα είναι μεγάλη. Αφενός γιατί τα αποθέματα του κέντρου συρρικνώθηκαν ήδη σημαντικά, αφετέρου γιατί ο πιο εύκολος τρόπος προσέλκυσης των ψηφοφόρων αυτής της κατηγορίας θεωρείται από πολλούς ότι είναι η προσομοίωση του ΣΥΡΙΖΑ με χαρακτηριστικά κόμματος του κέντρου.
Μια σοβαρή πολιτική συμμαχιών έναντι του κέντρου θα χρειαστεί να λάβει υπόψη της και άλλα δεδομένα της έρευνας της ΔΟΕ που προαναφέραμε. Για παράδειγμα, ενώ η μεσαία εισοδηματική τάξη φτωχοποιείται σε πολύ σημαντικό ποσοστό, η ψαλίδα μεταξύ κατώτερων και μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων μεγαλώνει. Επίσης, η διεύρυνση των μεσαίων εισοδηματικών στρωμάτων βλέπουμε ότι έγινε την περίοδο της ανάπτυξης (1993-2008) και, παρότι η συρρίκνωσή τους είναι ήδη πραγματικότητα, οι δεσμοί τους με τις πολιτικές δυνάμεις που ηγεμόνευαν τότε, δεν έχουν εξαλειφθεί. Ακόμη, πρέπει να προσμετρήσουμε το γεγονός ότι στη σύνθεση των μεσοστρωμάτων έχουν μειωθεί οι αυτοαπασχολούμενοι και αυξήθηκαν οι μισθωτοί.
Όλα αυτά, με λίγα λόγια, απαιτούν μια πολιτική συμμαχιών έναντι του πολιτικού κέντρου, που δεν θα υπερτιμά, ούτε θα υποτιμά τη δυνατότητα επηρεασμού των εξελίξεων στο χώρο αυτό, αλλά θα αξιοποιεί με συστηματικό τρόπο και στο έπακρο κάθε μέσο προσέλκυσής του στον πόλο της αριστεράς, στο βαθμό που αυτό αντιστοιχεί και στις πραγματικές μεταβολές που σημειώνονται στο κοινωνικό σώμα. Για να μην καταλήξει και ο ΣΥΡΙΖΑ να ζητάει -ή πολύ περισσότερο να απαιτεί- δικαίωση, χωρίς να ξέρει γιατί του την έχουν αρνηθεί.

Χ. Γεωργούλας
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2024 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet