ispania

Του Στίβεν Φόρτι*

Η Ισπανία είναι σχεδόν ένα χρόνο χωρίς κυβέρνηση και οι προοπτικές να αποκτήσει σύντομα είναι λίγες. Οι δύο εκλογικές αναμετρήσεις του Δεκεμβρίου και του Ιουνίου, μολονότι μετέβαλαν σημαντικά το πολιτικό πανόραμα της χώρας, δεν επέτρεψαν να συγκεκριμενοποιηθεί σε μια κυβερνητική επιλογή αυτή η αλλαγή, που τόσο είχε προαναγγελθεί. Ο δικομματισμός του Λαϊκού Κόμματος (PP) και του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος (PSOE), που έμοιαζε να έχει λαβωθεί θανάσιμα, αντέχει ακόμη, αλλά δεν έχει τους αριθμούς για να διοικήσει τη χώρα. Στασιμότητα. Αδιέξοδο. Αυτές είναι οι λέξεις που επαναλαμβάνονται καθημερινά από την 20η Δεκεμβρίου του περασμένου χρόνου. Υπάρχει πολλή κούραση. Και υπάρχει επίσης μεγάλος θυμός απέναντι σε μια πολιτική τάξη, που πλήττεται συνεχώς από υποθέσεις διαφθοράς και είναι ανίκανη να βρει μια αξιόπιστη διέξοδο. Αυτός ο θυμός, μαζί με κόπωση και αδυναμία, θα μπορούσε να μεταβληθεί σε μια αυξανόμενη αποστασιοποίηση από τα δημόσια πράγματα ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού -πρώτα απ’ όλα των νέων- που θα μπορούσε να οδηγήσει την αποχή, κυρίως της αριστεράς, σε πρωτοφανή επίπεδα σε περίπτωση τρίτων εκλογών. Πήραμε μια πρώτη γεύση στις εκλογές της 26ης Ιουνίου, όταν το Unidos Podemos έχασε ένα εκατομμύριο ψήφους σε σχέση με τον Δεκέμβριο.

Η απόρριψη του Ραχόι

‘Όπως είχε συμβεί με τον σοσιαλιστή υποψήφιο Πέδρο Σάντσες τον Μάρτιο, ο Μαριάνο Ραχόι δεν κατόρθωσε να αποκτήσει την πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο στις δύο συνεδριάσεις για την ανάληψη της κυβέρνησης την περασμένη εβδομάδα. Ο Ραχόι σταμάτησε στις 170 ψήφους -η πλειοψηφία απαιτεί 176- διότι μπόρεσε να συγκεντρώσει μόνο τις 137 ψήφους του κόμματός του, τις 32 των Ciudadanos -με τους οποίους είχε υπογράψει μια συμφωνία στα τέλη Αυγούστου- και την ψήφο της Coalición Canaria. Οι υπόλοιποι 180 βουλευτές ψήφισαν εναντίον, από το Σοσιαλιστικό Κόμμα (85) μέχρι το Unidos Podemos (71) και τους Βάσκους και Καταλανούς εθνικιστές (24 συνολικά). Προς το παρόν φαίνεται να μην είναι κανείς διατεθειμένος να στηρίξει έναν υποψήφιο, ο οποίος, παρότι έχει τις περισσότερες ψήφους, είναι και αυτός που συγκέντρωσε περισσότερα «βέτο» στο Κογκρέσο της Μαδρίτης.
Σύμφωνα με το ισπανικό Σύνταγμα, από την πρώτη συνεδρίαση για την ανάληψη διακυβέρνησης υπάρχει χρόνος 60 ημερών για το σχηματισμό κυβέρνησης, μετά το πέρας των οποίων προκηρύσσονται αυτόματα νέες εκλογές, που πρέπει να γίνουν μετά από 54 ημέρες. Η 31η Οκτωβρίου είναι, επομένως, η τελευταία διαθέσιμη μέρα για να βρεθεί μια λύση στο αδιέξοδο, διαφορετικά την 25η Δεκεμβρίου (ή τη 18η, αν τα κόμματα, όπως φαίνεται, συμφωνήσουν να αποφύγουν τις εκλογές την ημέρα των Χριστουγέννων) οι Ισπανοί θα πρέπει να πάνε στις κάλπες για τρίτη φορά μέσα στους τελευταίους δώδεκα μήνες. Την 25η Σεπτεμβρίου θα λάβουν χώρα οι περιφερειακές εκλογές στη Γαλικία και στη Χώρα των Βάσκων, που θα μπορούσαν να αλλάξουν τη ροή των πραγμάτων. Ένα καλό αποτέλεσμα των λαϊκών και μια ήττα των σοσιαλιστών θα ενίσχυε τον Ραχόι και θα μπορούσε να εξαναγκάσει τον Σάντσες σε παραίτηση.

Τρία πιθανά σενάρια

Τα πιθανά σενάρια είναι ουσιαστικά τρία. Το πρώτο, όλο και πιθανότερο, είναι αυτό των νέων εκλογών την 18η ή την 25η Δεκεμβρίου. Μια τέτοια πιθανότητα δεν θα δυσαρεστούσε τον Ραχόι. Εδώ και εβδομάδες μεταθέτει την ευθύνη μιας επανάληψης των εκλογών στο Σοσιαλιστικό Κόμμα, που δεν του «επιτρέπει» να κυβερνήσει, παρότι πήρε τις περισσότερες ψήφους. Η στρατηγική του Ραχόι θα μπορούσε να έχει επιτυχία: σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, η πολύ μεγάλη αποχή θα ευνοήσει το Λαϊκό Κόμμα και θα του αρκούν οι ψήφοι των Ciudadanos για να έχει την απόλυτη πλειοψηφία. Θα είναι μια νίκη του ηγέτη του Λαϊκού Κόμματος, λόγω εξάντλησης και μια ήττα της πολιτικής χωρίς ελαφρυντικά.
Το δεύτερο σενάριο είναι μια κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος με τη στήριξη των Ciudadanos -εάν βέβαια τηρηθεί η συμφωνία που υπογράφτηκε από τα δύο κόμματα στα τέλη Αυγούστου- χάρη στην αποχή του Σοσιαλιστικού Κόμματος, σε περίπτωση ενός πολύ κακού αποτελέσματος των σοσιαλιστών στις περιφερειακές της Χώρας των Βάσκων και της Γαλικίας ή του Εθνικιστικού Βασκικού Κόμματος, σε περίπτωση που χρειαστεί τις ψήφους του Λαϊκού Κόμματος για να έχει την πλειοψηφία στη βασκική Βουλή. Όλα θα εξαρτηθούν από τα αποτελέσματα των περιφερειακών της 25ης Σεπτεμβρίου, παρόλο που μια στροφή 180 μοιρών του Σοσιαλιστικού Κόμματος είναι αδιανόητη με τον Σάντσες γραμματέα. Μια πιθανότητα θα ήταν ο Ραχόι να προτείνει έναν άλλο υποψήφιο, αλλά ο αποχωρών πρωθυπουργός δεν έλαβε ποτέ υπόψη του αυτή την εκδοχή, που του την πρότεινε και ο Φελίπε Γκονζάλες. Με ή χωρίς τον Ραχόι, σε κάθε περίπτωση, δεν θα πρόκειται για μια κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού, πράγμα που οι σοσιαλιστές αρνούνται και από φόβο ότι θα τους προσπεράσει από τα αριστερά το Podemos, αλλά για μια απλή αποχή του Σοσιαλιστικού Κόμματος σε μια πιθανά σύντομη νομοθετική περίοδο.
Το τρίτο σενάριο είναι μια κυβέρνηση μειοψηφίας των σοσιαλιστών με τη στήριξη του Unidos Podemos και των Ciudadanos. Θα ήταν η εκδοχή που προτιμά το Σοσιαλιστικό Κόμμα, αλλά είναι πολύ απίθανη με δεδομένη την αποτυχία των διαπραγματεύσεων ανάμεσα στους τρεις σχηματισμούς την άνοιξη. Η εναλλακτική λύση, που ασπάζεται το Unidos Podemos, είναι μια κυβέρνηση μειοψηφίας των σοσιαλιστών με τη στήριξη του Unidos Podemos και την αποχή του Εθνικιστικού Βασκικού Κόμματος και των καταλανών οπαδών της ανεξαρτησίας της Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) και Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). Οι τελευταίοι δήλωσαν ότι είναι διατεθειμένοι να απέχουν, υπό την προϋπόθεση ότι το Σοσιαλιστικό Κόμμα θα υποχωρήσει και θα αποδεχτεί τη διενέργεια ενός δημοψηφίσματος το 2017 για την ανεξαρτησία της Καταλονίας, μια κόκκινη γραμμή που οι σοσιαλιστές δεν είναι διατεθειμένοι να υπερβούν.

Τα σκάνδαλα θα επηρεάσουν τις διαπραγματεύσεις

Μένει να αιωρείται και ένα άλλο πιθανό σενάριο, που αυτή τη στιγμή το αρνούνται όλοι, αλλά που δεν πρέπει να αποκλείεται εκ των προτέρων: μια επιχείρηση Μόντι ή Παπαδήμος αλά ισπανικά. Μια πιθανότητα, που θα μπορούσε να συναντήσει νέες δόξες ως λύση της τελευταίας στιγμής, για να αποφευχθεί η επανάληψη των εκλογών. Αυτό μπορεί να συμβεί και για έναν ακόμη λόγο: τα προβλήματα διαφθοράς του Λαϊκού Κόμματος, που αποσιωπήθηκαν στη συμφωνία που υπογράφτηκε με τους Ciudadanos, θα θέσουν πύρινη σφραγίδα τον Οκτώβριο με τις καταθέσεις στα δικαστήρια του πρώην υπουργού Οικονομικών των κυβερνήσεων Αθνάρ, Ροντρίγκο Ράτο, σχετικά με την υπόθεση της Caja Madrid και λόγω των πολλών στελεχών του Λαϊκού Κόμματος, που δικάζονται για την υπόθεση Gürtel, χωρίς να υπολογίζουμε τις συνέπειες της πρόσφατης υποψηφιότητας στην Παγκόσμια Τράπεζα -που την υπερασπίζεται η κυβέρνηση για χάρη του Ραχόι- του πρώην υπουργού Σόρια, που είχε παραιτηθεί τον Απρίλιο λόγω της υπόθεσης των Panama Papers. Σε μια παρόμοια κατάσταση πώς είναι δυνατόν το Σοσιαλιστικό Κόμμα, αλλά και το Εθνικιστικό Κόμμα των Βάσκων, να είναι υπέρ μιας αποχής, για να ευνοήσουν την κυβέρνηση Ραχόι χωρίς να εξοργίσουν τη βάση τους;
Ο ισπανικός γρίφος μοιάζει να μην έχει λύση. Τους προσεχείς μήνες θα μάθουμε με ποιον τρόπο θα βγει η Ισπανία από ένα αδιέξοδο, που διαρκεί σχεδόν ένα χρόνο και αν θα ενισχυθεί ο δικομματισμός, που θεωρήθηκε νεκρός και θαμμένος το Δεκέμβριο του 2015. Η Ισπανία της αλλαγής, που υποστηρίζεται από το Podemos και από τις δημοτικές λίστες, πιθανό να κάνει ένα άλμα προς τα πίσω στο χρόνο, που θα ήταν αδιανόητο στο τέλος της περασμένης χρονιάς. Την 25η Σεπτεμβρίου θα έχουμε τις πρώτες απαντήσεις σ’ αυτά τα ερωτήματα.

*Ερευνητής του Istituto di Storia Contemporanea του Universidade Nova de Lisboa.

Μετάφραση: Τόνια Τσίτσοβιτς
ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΝΕΩΣΗ, 
ΓΙΑ ΤΟ ΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟ
ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ

Copyright © 2021 - All rights reserved

 | 

Developed by © Jetnet